Skip navigation

“As ek in ‘n volgende lewe kan terugkom as ‘n hond, wil ek in julle huis kom bly”. Die opmerking is al male sonder tal deur vele van ons vriende en kennisse gemaak. Dalk is dit omdat hier so baie van hulle is, dalk omdat sosiale media die indruk wek dat dit ‘n diere paradys is of ….. en hier is dit baie moeilik om objektief te wees, dalk is dit omdat die spulletjie dalk regtig die huis regeer!

Omdat Izelle deeltyds (al voel dit soms soos voltyds) by die red en plasing van Spanjoele betrokke is, het daar oor die jare ‘n konstante stroom van honde, nie net Spanjoele nie, hulle opwagting by die Britse gemaak. Die groot gros is “oldies”, wat nie deur meeste mense oorweeg word vir aanneming nie en dan “net vir ‘n rukkie hier gaan wees, todat ons vir hulle ‘n huis kry”. Die laaste stelling is ‘n bekende een vir my eggenote en ek het al geleer dat die kanse dat hulle permanente inwoners gaan word, buitengewoon hoog is.

Ons verhouding is een van kompromie. Kom ek verduidelik: My vrou sal aandui dat ons nog ‘n hond gaan kry. Ek sal met logika en oortuiging die alternatief verdedig, met weldeurdagte insigte soos dat daar nie plek is vir nog een nie, dat hulle kos alreeds ‘n fortuin kos, dat die span se harmonie en samewerking juis nou perfek is en dat wanneer Chené met haar twee ook nog hier is, hulle reeds nege is. Sy sal my rasionele argumente aanhoor, dit oorweeg en my dan die volgende dag inlig dat (nuwe hond se naam) vanmiddag hier sal wees. Teksboek kompromie.

Die huidige spannetjie is ‘n mengsel van rasse, kleure en groottes. Interessant genoeg is daar nie op die oomblik ‘n werklik ‘n dominante Alpha in die pak nie.

Bruno (8) is nou die langste hier, alhoewel hy nie die oudste is nie. Hy reageer ook op Brun, Brunnie en Brunsel. ‘n Tipiese groot roomkleurige Golden Retriever, alhoewel ek nog al die jare tevergeefs wag vir hom om enige goud huistoe te bring. ‘n Regte groot softy. Hy is by verre die grootste en swaarste in die huis (skrywer uitgesluit), maar het nie ‘n aggressiewe sel in sy lyf nie en word selfs deur Savanna (Chene se 5kg Jack Russell) geïntimideer. Wanneer ons vreemde besoekers kry, sal hy gaan soek vir ‘n geskenk om vir die persoon te gee, wat al onnoembare items uit die wasgoedmandjie ingesluit het. Ter versagting het hy darem ook al ‘n toegedraaide geskenk onder die kersboom gaan haal om ‘n goeie indruk te maak. Hy sal sonder blik of bloos ‘n vreemde persoon vergesel na die badkamer en saam ingaan om hulle geselskap te hou. Sy nemesis is ‘n eekhoring wat in die omgewing bly, en ek is oortuig dis doelbewus, wat heen en weer oor die telefoondraad sal hardloop net wanneer Bruno agter in die tuin rondsnuffel. Tot my groot frustrasie sal hy elke keer as hy in een van die mandjies in die leefkamer wil inklim, eers blaf om toestemming te vra, al is dit drie uur in die nag en twee mandjies is beskikbaar. Sy gunsteling tyd is wanneer ek op die bed sou gaan lê om ‘n Sondagmiddag slapie te vang of om te lê en lees. Dan sal hy opspring en met sy amper 40 kg halflyf bo-op my kom lê, wat nou nie eintlik ontspanning vir my beteken nie.

Bruno

Cody (9) is maar ‘n jaar by ons, maar het die huishouding soos ‘n tornado getref. ‘n Spanjoel/Golden Retriever kruising, wat ingekom het en eenvoudig oorgeneem het. Hy het my op dag een uitgekies en sederdien is hy aan my vas met ‘n denkbeeldige een meter toutjie. Waar ek ookal beweeg is hy langs my. Wanneer ek klasgee oor Zoom, lê hy langs my en as ek vir die buurtwag patrollie ry, sit hy paraat op die agtersitplek en soek vir skelms. Al die hondekinders slaap in die leefvertrek, maar meneer het besluit dis nie goed genoeg nie. Met onophoudelike deursettingsvermoë het hy sy pad oopgeveg en is hy nou die enigste een wat saam met ons in die kamer slaap. Die intense gehegdheid veroorsaak ongelukkig ook skeidingsangs. Gevolglik maak hy almal gek as ek iewers heen moet gaan. Hy praat graag terug, ongelukkig met die volume knoppie op sy hardste gestel. Sy nuuskierigheid het veroorsaak dat hy ‘n paar keer oor die heining na die bure se erf gespring het (seker so 5 vt), wat hom ‘n rugbesering besorg het. Gelukkig het hy geen probleme om enige medisyne in te neem nie. Hy kom sit heel besadig en sluk wat hy moet sluk, sonder enige weerstand. Hy ken ook sy ander name baie goed – Codes, Seun en Codels. Ook ligbruin soos Bruno.

Cody

Kylie (12) is ‘n roombruin Cocker Spaniel wat ons gered uit uit haglike omstandighede. Sy en haar broer het hulle hele lewe in ‘n klein courtyard op sement gebly, met min skuiling en nog minder aandag. Die broer is kort na die redding dood. Kylie was oortrek met vlooie, velsiektes en haar boude het soos ‘n bobbejaan s’n gelyk, glad en sonder hare as gevolg van die sementvloer. Sy lyk vandag soos ‘n ander hond, maar mens kan ervaar dat die opvoeding agterweë gebly het. My naam vir haar is Gatvlieg of Gatties, omdat sy so sosiaal onbeholpe is. Sy laat my dink aan sekere kinders wat jy in elke klas kry. Daai enetjie wat heeltyd “juffrou, juffrou” en wat glo enige aandag is beter as geen aandag nie. Sy is soos hulle in Engels sê weird. Sy trek skewebek as sy blaf vir aandag, maak die eienaardigste geluide en haar gunsteling is om die ander honde te poke met haar groot neus, al irriteer dit die ander todat hulle grom en hap. Grom en hap is in orde vir haar, want dit beteken aandag of van hulle of van ons wat sal raas. Sy sal maar altyd ons afvlerk enetjie wees.

Kylie

Lulu is een van die twee oudstes in die huis op amper 14. Sy was ‘n werkshond wat haar staal gewys het by die hawe om verstekelinge op bote uit te snuffel. Toe sy te oud geword het om te werk, wou hulle haar eenvoudig uitsit. Izelle het ingegryp en vir haar nog ‘n paar jaar se rustige aftrede gereël. Omdat sy letterlik van haar slaapplek na haar werkplek en terug na haar slaapplek geleef het, het sy geen troeteldier vaardighede nie. Nou is sy boonop heeltemal blind en seker 90% doof. Dié bruin en wit Springer Spaniel het vinnig aangepas en geleer waar die water is (iets wat sy by die kiloliters verslind) en sy weet ook presies waar die plekkie is waar sy haar kos kry. Verder gaan loop sy haar draaie op ‘n spesifieke roete, val af en toe in die swembad en slaap die res van haar dag om. Sy kom sê soms hallo, maar soos ‘n tiener wie se ouers aandring dat hulle ‘n langverlore familielid moet kom groet.

Lulu

Die ander ou tannie is ‘n swart Pug genaamd Trixie of Girlie, wat ook amper 14 is. Haar eienaar bly in die omgewing, maar mag nie diere aanhou waar sy huur nie. Girlie is nie ‘n kontakhond nie en wil nie opgetel of gedruk word nie. Sy sal dalk teen jou kom sit, maar dis so ver dit mag gaan. Haar stembande is verwyder, blykbaar omdat sy nooit opgehou blaf het nie. Sy het dit op ‘n manier oorkom en blaf steeds lekker saam, net effens sagter as vroeër. Haar missie in die lewe is om Gatvlieg te teiken. Sy sal haar heeltyd omsingel, in haar gesig blaf of haar bestorm. Gelukkig is Gatvlieg salig onbewus van die aanslag en heers daar gelukkig steeds harmonie in die pak. Trixie het ‘n baie effektiewe boudswaai ontwikkel, wat sy op ons en al die ander honde toepas. Sy stamp soms een van die ander dat hulle steier, sonder enige provokasie, en dan sien jy die verbasing in hulle reaksie. Sy sukkel maar met rumatiek, maar met medikasie bly dit min of meer onder beheer. Sy het my as alternatiewe eienaar identifiseer en volg my ook soos ‘n stertjie.

Trixie

Cassie (5) is aangeneem met die veronderstelling dat sy Spaniel in haar het. Sy lyk soos ‘n Border Collie, is so slim soos ‘n Border Collie en tree op soos ‘n Border Collie. In my oë is dit soos die gesegde oor ‘n eend en is sy ‘n Border Collie. Sy het die gevoelvolste oë wat tot in jou siel kyk. Daar moes iewers in haar onbekende verlede mishandeling voorgekom het, wat haar baie skugter en versigtig maak en wat veroorsaak het dat dit maande geneem het voordat sy uit haar dop begin kruip het. Sy bly steeds uiters bang vir harde geluide of enige bewegings wat bedreigend kan lyk. Sy het Emile uitgesonder as haar gunsteling en spandeer meeste van haar tyd op sy bed of in sy kamer terwyl hy studeer. Sy het die skerpste ore in die pak en sal besoekers by die hek hoor lank voor enige van die ander. Ongelukkig sien sy dit ook as ‘n lekker tydverdryf om net een blaf te gee en dan dop te hou hoe die hele pak histeries reageer en blaf dat hoor en sien vergaan, terwyl sy dan iewers in die son gaan lê en in haar mou lag.

Cassie

Die laaste een van die pak sou Izelle eerste genoem het. Haar onbetwiste gunsteling, ‘n Amerikaanse Cocker Spaniel met die naam Marley. Tot haar frustrasie noem ek hom Buddy, waarop hy beter reageer as op sy eintlike naam. Marley is vir my ‘n Labrador se naam, seker maar na aanleiding van die rolprent ‘n paar jaar gelede. Marley is ook al 10 en is die hond met die dikste hare wat ek nog gesien het. Hy moet ook twee keer vinniger geskeer word as al die ander. Marley moet eintlik ‘n skoonheidsalon oopmaak, want hy groom vir Cody en Bruno elke oomblik wat hy die geleentheid kry. Die twee lyk soms soos natgereënde hoenders van al die gesig lekkery. Jy sal Marley en Gatties altyd kry waar Izelle is. Haar twee dissipels. Izelle se liefde vir American Cocker Spaniels kom al ‘n lang pad en sy wil maar altyd ten minste een van hulle in die pak hê.

Marley

Nou dat al die akteurs bekend is, kom ek verduidelik hoe ‘n herhalende toneelstuk (tragedie/komedie) hom elke oggend in ons huis afspeel. Een van die slapendes in die leefvertrek sal rondom halfvyf of vyfuur van hulle laat hoor (gewoonlik een van Izelle se twee volgelinge), wat dan vir Cody inspireer om Izelle se aandag daarop te vestig dat dit kostyd is. Hy sal dit doen deur bo-oor haar gesig te gaan lê, todat sy verplig is op te staan.

In die kombuis sal sy eers almal laat uitgaan om hulle draaie te gaan loop. Iets wat hulle moreel verplig laat voel om dié belangrike gebeurtenis vir die hele buurt aan te kondig. Hulle kry dan ontbyt, elkeen op sy eie plek. Die volgende hoofstuk in die toneelstuk is wanneer sy dan die gangdeur oopmaak en die hele spannetjie, behalwe Lulu, die gang afstorm na ons slaapkamer.

Izelle sal nou haar troepe begin mobiliseer en organiseer. Dit klink min of meer so:

“Kom Buddy, kom ek help jou op, nee jy kan nie bo-op pa gaan lê nie. Kom lê hier onder. Cassie, klim op. Bruno, kom lê hier langs die bed, daar’s nie plek vir jou bo-op die bed nie. Cassie, ek het gesê klim op. Cody, waar gaan jy nou heen. Cassie, klim op. Kylie, klim in die mandjie. Girlie, kom uit die gang uit, jy kan ook hier kom lê. Cassie klim nou op.”

Teen die tyd staan ek maar op en gaan maak koffie. Jy sou verwag dat, aangesien die meeste van hulle nou in die slaapkamer lê, dinge darem stil en rustig in die leefarea sou wees.

Maar die dieretuin hou egter nie op met die vierpotiges nie. In die leefarea wag daar ook ‘n African Grey, ‘n Kaketoe, ‘n Kokketiel en ‘n Lovebird.

Hendrik is die African Grey. Ook al 12 jaar oud. Sy vorige eienaars het hom vir ‘n vakansie hier laat bly en hy het nooit weer weggegaan nie. Sy naam was eintlik Henry, maar hy het vir ons meer soos ‘n Hendrik gelyk. Hy het ‘n redelike goeie woordeskat, maar spesialiseer eintlik in geluide. Hy kan die garagedeur se oopmaak so goed doen, dat ek al gaan kyk het of iemand nie dalk probeer inkom nie. Hy roep vir Izelle in my stem en sy reageer gereeld om te hoor of dit ek is wat haar gesoek het. Hy roep ook vir Emile, Chené, Kylie en Bruno. Sêgoed sluit in: “kom hierso”, “stop dit”, “waar’s ouma”, “gee pad”, “wat maak so”, “daar’s hy” en “province”. Hy fluister ook: “Wie’s daar?” Hy laat val ‘n bom van ‘n hoogte af wat dan ontplof, fluit ‘n paar deuntjies en is lief om te dans, soms so erg dat hy al sy water uitmors. As jy aan ‘n stofsuier raak, sien hy dit as badtyd en bemors hy die die hele omgewing. Hy sien homself as een van die honde en stap sonder vrees tussen hulle rond. As een te naby kom sal hy laat waai met “gee pad”. Hulle is gelukkig baie versigtig vir hom en gee eerder pad as hy naby kom (‘n paar akkurate byte het nogal die gevolg). Hy kry dit gereeld reg om geluidloos af te klim van sy hok, te stap tot waar ek sit en my dan ‘n ligte hartaanval te gee as hy my toon byt. Elke middag teen sononder of daar naby het hy ‘n gekrys wat mens teen die mure uitdryf. Dis sy manier om te se “gooi my toe, ek wil gaan slaap”. Gelukkig bedaar die geluid meestal kort daarna. As ek my foon optel van die kombuis se blad, sê hy onmiddelik: Johan, hallo”

Hendrik

Jody (7) is die Katetoe. Hy is gered uit ‘n huis waar hy net sonneblomsaad en menskos gekry het, geen speelgoed in sy hok gehad het nie en waar die mense so gerook het dat hy asemhalingsprobleme ontwikkel het. Hy het vir seker ‘n maand by ons steeds na rook gestink. Hy is soos meeste Kaketoes baie liefdevol en geniet alle aandag, alhoewel hy nie graag uit sy hok wil klim nie. Hy praat nie eintlik nie, maar speel graag peekaboo.

Jody

Tommy die Kokketiel het ek ‘n paar jaar gelede op ons stoep gevang. Ons ken nie sy geskiedenis nie en hy bly super wild.

Tommy

Gino die Lovebird het al die kleure van die reenboog en is die mooiste van al die geveerdes in die huis. Ons weet ongelukkig ook nie veel van sy agtergrond nie. Hy het die raarste dansie waar hy sy een poot optrek asof die poot mank is en dan gooi hy sy lyf rond. ‘n Paar maande gelede het hy ‘n maatjie gekry, wat hy baie geniet het. Sy het ongelukkig komplikasies ontwikkel met ‘n eier wat sy wou lê, wat nie wou uit nie en sy is dood as gevolg daarvan. Ons sal maar moet kyk om weer vir hom weer ‘n ander helfte te soek.

Gino

Dis die Brits dieretuin opgesom. Soms is daar nog twee, Chené se twee, die “kleinkinders”. Ammo, die Worsie/Jack Russell kruising (sy pa was Bullet) en Savanna, ‘n miniatuur Jack Russell. Gelukkig kom die hele spulletjie goed klaar.

Savanna en Ammo

As jy gewonder het waar ek in die ranglys van voorkeur en balangrikheid inpas, doen maar self die sommetjie. Twee kinders, sewe honde en vier voëls. Ek klou verbete aan my veertiende plek, tot die volgende hond sy opwagting maak.

.

Dis nou byna drie maande wat ek geen sport van enige aard gekyk het nie. Ek is ‘n self-erkende sport fanatikus, maar vir geen verklaarbare rede nie, is ek net nie lus om oor en oor na heruitsendings te kyk nie. Ek en Emile gaan stap vanoggend deur die buurt, die plek waar ek die afgelope weke kreatief probeer bly deur te soek na moontlike fotos, vir een van my ander passies, fotografie.

Ons praat oor die reëls wat die Internasionale Rugbyraad voorgestel het en die veel beter reëls wat Nieu-Seeland wil toepas, wanneer wedstryde weer toegelaat gaan word. Net daar neem die gesprek toe ‘n heel ander wending. Ons praat oor hoe dit was vir my generasie, voor televisie, rekenaars, selfone en tablette en hoe ons sport, veral rugby beleef het. Wat was dit wat ons lief gemaak het vir sport? Ek sal wil weet van die mense wat belangrike besluite neem oor die toekoms van die spel, of hulle ooit daaraan dink wat dit is wat jong ondersteuners lok na die spel en wat van hulle lewenslange, lojale en entoesiastiese toeskouers sal maak.

Terug in die verre verlede was dit tradisie vir my om saam met my pa en ooms, Saterdag na Saterdag of op PAM Brinkstadion of op Loftus Versveld deur te bring. Nie net vir die tyd wat dit neem om ‘n wedstryd tussen twee topspanne dop te hou nie. Nee, daar was ‘n laerskole wedstryd, gevolg deur ‘n hoërskole wedstryd, die 0/20’s van die twee unies, die B-spanne en dan eers die hoofwedstryd. Daar was geen pom-pom meisies, vuurwerke en foefies nie. Jy het jou sak naartjies (heerlike groot, soet naartjies met los skille, wat vandag seker net vir die oorsese mark bestem is) saam met jou pakkie biltong gekoop en dan was jy reg vir die dag se rugby. Daai naartjies was ook uitstekende missiele as die skeidsregter nie geblaas het soos hy moes nie. Wie kan die stil afwagting vergeet net voor die hoofwedstryd, wat dan gevolg is deur ‘n gejuig wat jy tot by die manskoshuise in Lynnwoodweg kon hoor, wanneer Thys Lourens die ligbloues uit die tonnel gelei het. Dit het die hare op jou arms laat regop staan en jou koue rillings gegee. Dit was die tradisies, wat mens ‘n ewige liefhebber van die spel gemaak het. As jy dan uitgeput en half aan die slaap agter in die kar gelȇ het oppad terug van Pretoria na Springs en daar boeremusiek oor Afrikaanse radio gepeel het, dan het jy geweet dit was ‘n perfekte dag.

Op ander tye was dit van die hardste klubrugby denkbaar as die aardsvyande Springs en Brakpan mekaar getakel het op Olimpia Park se velde. Ander spanne soos Nigel, Polisie en Benoni was ook in die liga, maar die grote was maar altyd tussen die twee buurdorpe. Dit was oorlog. Manne soos Boesman Wilkinson, Ockie Jacobsen, Richard McKechnie, John Pace en Johan Brits het mekaar behoorlik getakel, net om ‘n week of twee later spanmaats te wees in die Rooi Duiwels span, met die legendariese Skip Henderson as kaptein.

Maar ook, al het mense in die jare dit nie noodwendig breed gehad nie, was dit steeds bekostigbaar om saam met jou seun te kon rugby kyk. Die laaste twee jaar se twee wedstryde op een dag, net voor Superugby se afskop, het gewys dat as jy kaartjies bekostigbaar maak, gesinne weer saam sal gaan rugby kyk. Ongelukkig is die mense wat die sport beheer, onder die indruk dat dit die Marvel bemarkingsfoefie is wat die mense laat instroom het.

Seuns van my ouderdom se kamers was van hoek tot kant versier met ons sporthelde. Frik, Mannetjies, Dawie de Villiers, Jan Ellis, Tiny Naude, Syd Nomis en Gerald Bosch (al het hy ons harte gebreek in die Curriebeker finaal op PAM Brink in 1972 met sy drie skepskoppe). Daar was ook ‘n paar krieketspelers soos Graeme Pollock, Barry Richards en Mike Procter en ook Gary Player as gholfheld en later Pierre Fourie met boks. Die middelblad van die Huisgenoot en die Sondagkoerant se tydskrif, het ons weekliks voorsien van fotos van al ons helde. Vandag is dit net fotos van Kim Kardashian, One Direction en onbekende Idols wenners. Ons het ook seker gemaak dat ons by elke wedstryd die amptelike program in die hande kry (of anders gestel: jy het geneul todat jou pa geld gegee het om dit te koop) Dit is dan in detail bestudeer, veel meer as ons skoolboeke.

Dan elke paar jaar was daar ‘n toer oppad (of ‘n toeggh), soos Danie Craven dit genoem het. Die All Blacks, Franse en die Leeus. Australië het minder opwinding veroorsaak as die ander, maar ons was steeds opgewonde. Die afwagting om op ons tuisstadion na die wedstryd te gaan kyk. Hoe opwindend was dit nie om jou provinsiale span te sien speel teen die internasionale manne nie. En die uitdaging vir provinsiale spelers om te kon sȇ, ons het die Franse of die All Blacks geklop. Ek het die los uitgawe in die koerant oor al die spelers soos ‘n kleinnood opgepas. Presies geweet wat se werk elke speler doen, sy lengte en gewig en tuisklub. Vandag nog onthou mens die spelers se name. Phil Bennett, JPR en JJ Williams, Mighty Mouse McLauchlan, Willie John McBride, Andy Irvine, Gareth Edwards, Bryan Williams, Sid Going, Colin Meads, Roger Bourgarel, Benoit Dauga en vele meer. Ek het ook glansfotos van die toerspanne gehad (nugter weet waar dit vandaan gekom het). Ek het selfs een of twee langspeelplate met kommentaar oor van die beroemde Springbokseges met beperkte sakgeld aangekoop.

Die toere oorsee was weer ‘n ander tipe opwinding, veral die betogertoer in Brittanje en die ander toere wat plaasgevind het voor TV in Suid-Afrika begin het. Om vroegoggend voor skool by my pa en ma in die bed te klim en na Gerhard Viviers se kommentaar te luister, met die weekdag wedstryde teen ander lande se klubs en provinsies. Heerlike herinneringe.

Ons het ons helde nageaap met elke wedstryd wat ons self gespeel het, by die skool en op ons sypaadjie. Ek het leer skop soos Gerald Bosch, met die skewe aanloop en skop met die binnekant van die voet, De Wet Ras se deur-die-bal-hardloop skopstyl, later Naas se geen nonsens bal-neersit-terugstap-en-skop sonder enige fieterjasies. Ons het Joggie Jansen se beroemde duikslag op Wayne Cottrell probeer namaak, maar as jy so klein soos ek op skool was, was dit ‘n gevaarlike praktyk. Ek het my vleuelhelde fyn dopgehou om te sien hoe hulle by ‘n lynstaan ingooi, want toe was dit nog die vleuel se werk, alhoewel as jy in die laerskool is, was die twee hande ingooi van tussen die bene af, maar eintlik die beste en enigste metode. Rustyd was lemoene tyd. Dan het jy of ‘n kwart of ‘n agtste lemoen gekry (party skole was maar suinig met hulle lemoene). Maar dit was lekker Outspan lemoene.

Die leerbal (Test of Super Springbok) was jou kosbaarste besitting (saam met ‘n stel kouse wat jy by jou rugbyspeler oom gekry) het en is gewoonlik by Ideal Cycles in die middedorp van Springs gekoop. Die winkel se aantrekkingskrag is ‘n storie op sy eie. Die bal moes jy gereeld met Dubbin smeer en blinkmaak om die leer te beskerm, anders het nat velde gou die bal se tekstuur en vorm verander. Alhoewel meeste van die balle in elk geval na ‘n tyd begin neig het om so rond soos ‘n sokkerbal te word. Die kombinasie van ‘n harde leerbal, kaalvoete en plekke soos Ermelo en Heidelberg, waar ons die ryp en soms ys van die veld af gespeel het was nie ‘n goeie een nie, maar ons het nie gekla nie, solank ons net kon speel. Eers op hoërskool het jy rondom 0/15 met toks begin speel, wat nogal ‘n aanpassing was, maar ten minste het die bokant van jou skopvoet nie meer al die pyne gevat nie.

Elke middag was daar ‘n reuse rugbystryd op ons sypaadjie saam met al die maats in die buurt, tot halfvyf, dan het die eindfluitjie geblaas, want dit was wanneer my pa van die werk af gekom het. Dan was daar nog ‘n halfuur tot ‘n uur se balskop saam met my pa todat my ma aangedring het dat ons moet kom eet.

Al my plakboeke het oor die jare verlore geraak en ek sou wat wou gee om vandag weer daardeur te kon blaai.

Hoe en wanneer sport weer gespeel gaan word weet ons nie. Of dit nog dieselfde gaan wees, weet ons ook nie. Dalk sal ons aan groot aanpassings gewoond moet raak. Ek wonder of ek dit wil gewoond raak. Selfs vandag se spel met verdedigingslyne wat herinner aan Rugby League, het my alreeds laat terugverlang na die dae van Piet Visagie, Mof Myburgh en Spiekeries wat skree: Sydee, Sydee, Sydee.

Verandering is partykeer net dit, verandering. Dis nie noodwendig verbetering nie.

1 Januarie 2020. Hier sit ek vroegoggend met ‘n koppie koffie en wonder of ek nie meer opgewonde oor die nuwe jaar moet wees nie. (Blykbaar nog nie ‘n nuwe dekade, as ek na die bekgevegte op sosiale media kyk nie)

Die aftelling het gekom en gegaan en byna geruisloos het die volgende 365 dae sy plek ingeneem. Ek sê geruisloos, want genadiglik was daar bykans geen klappers en vuurwerke in die buurt nie, net veraf op die horison ‘n paar kleurryke ontploffings en een of twee ou weermag flares, wat so half gesê het, moenie van my vergeet nie, ek bly ook nog in hierdie gebroke land.

Wat is anders hierdie jaar? Hoekom het ek nie die geykte “ek hoop hierdie jaar is ‘n goeie jaar”, “voorspoedige nuwe jaar” of “dit kan net beter gaan hierdie jaar” vir my beter helfte gesê terwyl ons na die verligte horison kyk nie. Net ‘n sagte, terloopse drukkie. Is dit omdat die vorige kere sê wense nie regtig realiseer het nie, of is dit omdat ons mekaar al so goed ken, dat woorde onnodig geraak het en mens onbewustelik weet wat in die gedagtes van die ander persoon maal.

Ek sien al die prentjies met goeie wense op Facebook en ek “like” al my vriende se inskrywings, maar hierdie jaar dring nie een van die wense deur na my nie, Dit voel soos leë woorde, iets wat gesê word net omdat daar ‘n verwagting is dat mens iets moet sê op oujaar. En dis nie die skrywers se fout nie. Ek weet die meeste van hulle bedoel dit opreg.

Dalk moet ek die ouderdom blameer of dalk meer optimisties, wysheid of ervaring. Is ek nie maar net realisties dat niks werklik verander op 1 Januarie nie; dat dieselfde probleme en geleenthede maar elke dag daar is en dit van ons afhang wat ons daarmee maak nie.

Dis dalk die rede dat my nuwejaarsboodskap hierdie jaar gestroop is van die tipiese soetsappige wense:

I hope 2020 will be kind to you

Ek sit vanaand in ‘n gastehuis in die mooie Ceres. Oppad hierheen vanmiddag, sien ek die eerste bloeisels van die vrugteboorde in blom, wit en pienk net waar jy kyk. ’n Onverwagse tweedag hittegolf laat dit voel of ons van lente vergeet het en sommer dadelik na die somer beweeg het. Oral langs die pad is daar mense wat piekniek hou, kinders wat in Bainskloof in die poele baljaar en glimlagte op almal se gesigte.

Wat ’n dramatiese teenstelling met dit wat ek op sopas op sosiale media en in die nuusberigte van die bekende mediahuise gelees het. Xenofobiese aanvalle op buitelanders in Pretoria en Johannesburg, ’n senior leier van ’n politieke party wat wonder hoekom ander rasse nie ook aangeval word nie, mense wat betoog oor aanvalle op vroue en dit doen onder die naam allmenaretrash#.

Dan dink ek aan my ervarings verlede week in dié omgewing. Ek ry elke middag na werk in alle windrigtings om foto’s te neem in hierdie  besondere stukkie paradys. Net voor sononder bevind ek my op ’n verlate plaaspad. Langs my verskyn ’n dam wat, met die sakkende son in die agtergrond, ’n perfekte prentjie gaan vorm. Ek hou stil, klim uit en begin oor die pad loop na die draadheining langs die dam. So dertig meter van my af kom ’n jong meisie van seker so 12 of 13 jaar in die pad aangedraf. Ek skrik en voor ek my kan keer, is die eerste ding wat in my gedagtes opkom, hoe sy nou moet voel om ’n middeljarige man te sien uitklim uit ’n motor op ’n verlate pad, net toe sy aangehardloop kom. Dit is wat ons siek samelewing aan mens se denke doen. Ek probeer om te maak of ek haar nie sien nie en begin te fokus op my foto. Toe sy agter my verby hardloop, kom ’n vrolike en vriendelike: “Middag oom!” Onskuldig, spontaan en hoe dit behoort te wees in ’n normale samelewing.

Oppad terug na die gastehuis, hou ek by een van die groot supermarkte stil. Die winkel is redelik besig en ek het net twee of drie items. By die betaalpunte is heelwat mense in elke tou wat ek kan sien, en ek kies een wat lyk of dit dalk vinniger sal beweeg. Twee seuns van seker 10 jaar oud, in skoolklere, kom na my toe en sê: “Hier is een wat oop is oom” en hulle loop vooruit om vir my te wys waar. Vriendelik, goed gemanierd en hulpvaardig.

Die volgende dag by die opleidingsessie wat ek aanbied, is al 21 kursusgangers vriendelik en vol humor. ‘n Groot groep van hulle is petroljoggies. Hulle het sopas van ‘n 12 ure nagskof af gekom, woon nou agt ure se opleiding by en gaan dan terug na nagskof. Hulle is entoesiasties, neem deel aan al die aktiwiteite en nie een raak vaak of sluimer in nie. Ek dink onmiddelik aan ons hoogsbetaalde parlementslede wat sessie na sessie sit en omslaap. Hulle kom na die sessie na my toe en kom sê dankie. Jy sien die dankbaarheid en een of twee praat langer met my. Een sê dit het haar lewe verander. Ek is sprakeloos.

Die volgende dag tydens etenstyd wag een man dat almal uit die lokaal uit is, voordat hy skamerig na my toe kom. Ek vra vir hom of hy iets op die hart het en ek kan sien dis vir hom baie moeilik om die gesprek te begin. Uiteindelik kom hy met die sak patats na vore. “Gaan ons vanmiddag toets skryf meneer?” Ek stel hom gerus dat alles deurlopend in die sessie in groepe getoets word. Ek sien die duidelike verligting op sy gesig. “Nee, ek wou net sê meneer, ek sukkel maar met die skryf”. Hy neem die res van die dag met groot entoesiasme aan alles deel en gee selfs namens sy span terugvoer.

Die derde oggend kom een van die kursusgangers van die vorige dag en kom help met regsit van die tee en koffie. Sy sê sy wens sy kan weer vandag hier wees. Ek vra of sy dit geniet het. Haar antwoord: “Meneer, ek tree volgende maand af. Ek het nog nooit so baie geleer soos gister nie. Ek kan al die dinge vir my kinders en kleinkinders leer. Baie dankie meneer, die Here sal vir meneer seën”. Sy sê die laaste sin met trane in haar oë en ek sluk swaar.

Na die laaste dag se opleiding loop ek met ’n krat met al die opleidingsmateriaal, my skootrekenaar en ’n sak by die gebou uit na die motor wat so twintig meter verder onder ’n skadunet geparkeer is. Die groep wat die opleiding bygewoon het, sit en gesels onder ’n boom en reageer soos een mens toe hulle my sien. Een vat die krat, ’n ander die rekenaar en ’n ander die sak. Hulle sit alles in die motor en vra of ek nou gaan terugry Kaapstad toe. “Meneer moet baie versigtig ry, dis Vrydag en die pad gaan besig wees”.

Al hierdie gebeure het plaasgevind met mense van al die rasse in hierdie land van ons. Ek het net weer besef dat die groot probleem met die gesprek wat tans in die land gevoer word, die ons-hulle gesprek is. Nie individue wat ’n bestaan probeer maak, goeie harte het, vriendelik en behulpsaam is en met mekaar oor die weg probeer kom nie. Nee, HULLE, synde ’n ander groep, ’n ander geslag, ’n ander ras, ’n ander taal, ’n ander kleur, die vyand, die bevoordeelde of die voorheen benadeelde en vele ander verdelende benamings en etikette.

Soms wonder ek of dinge nie baie beter in hierdie land sal gaan as ons al die politici sou wegjaag nie. Dat gewone mense leiding neem en besluite uitvoer. Ek wil eerder deel wees van ’n land soos wat ek verlede week beleef het. “ Beter wêreld as dit wat sogenaamde leiers aan ons probeer voorhou. Die vraag is of ons gewone mense dit kan laat gebeur, ten spyte van die verdelende uitsprake en optrede van politieke leiers en die sensasie behepte media.

’n Mens kan net hoop, bid en vertrou, en doen. Die alternatief is ondenkbaar.

Met die onlangse uitreiking van die Queen rolprent, Bohemian Rhapsody, is daar skielik ‘n hele nuwe generasie Queen aanhangers. ‘n Jonger generasie wat grootgeword het met tegnologie, die internet en digitale musiek. Hulle stream die musiek en laai dit af op mp3 spelers, i-Pods, selfone en tablette en luister dit op koordlose oorfone. Ek hoor opmerkings soos “hierdie ouens is nogal goed” en “dis nou nie BTS nie, maar ek kan hieraan gewoond raak”.

Bid jou dit aan; dis nou nie BTS nie! (vir lesers van my generasie, dit is ‘n Koreaanse groep wat alle musiek rekords wêreldwyd verpletter)

Maar Bohemian Rhapsody, die rolprent, het my in ‘n oogwink teruggeneem na ‘n ander era. ‘n Meer eenvoudige en ongekompliseerde era. ‘n Era wat terugskouend, in stadige aksie afgespeel het, as jy dit met vandag se dolle gejaag na wind vergelyk. Die sogenaamde goue era van musiek, die jare van die sestigs tot min of meer aan die einde van die tagtigs.

Dit was die tydperk van groot name in die musiek wêreld: ABBA, Simon & Garfunkel, die Beatles, die Bee Gees, die Moody Blues, Neil Diamond, ELO, Fleetwood Mac, Heart, Kris Kristofferson en veral ook die onmiskenbare rockgroepe: Led Zeppelin, Foreigner, die Rolling Stones, Status Quo, die Eagles, Boston, Creedence Clearwater Revival, Pink Floyd, Dire Straits, Journey, Nazareth en natuurlik, Queen.

Meeste van my tydgenote se plaatversamelings het vorm begin aanneem tydens ons hoërskooldae. Inligting oor nuwe uitreikings was bitter skraps en het grootliks op toeval staatgemaak. Jy sou toevallig by die platewinkel in Derde straat in Springs instap en deur die plate begin blaai en dan ‘n seven single oor die winkel se luidsprekers hoor speel. By verdere navraag sou jy dan verneem dat dit so-en so se nuwe plaat is. As jou beperkte sakgeld nog veilig in jou beursie was, kon jy die nuutste uitreiking aanskaf en kon jy nie vinnig genoeg by die huis kom om dit te luister nie. Nou dat ek mooi daaraan dink, my vakansiewerk by die klerewinkel, twee winkels verder, het seker ook ‘n rol gespeel om redelik gereeld toevallig by die platewinkel te gaan snuffel, om nie te praat van die aanvallige jong Engelse skoolmeisie agter die toonbank nie.

Die ander manier om op hoogte te wees van die nuutste musiek, was maar deur jou vriende. As iemand ‘n nuwe plaat gekoop het, het jy spoedig daarvan gehoor. Die volgende stap was gewoonlik om te smeek of jy dit so gou moontlik kon leen om dit te kopieer op ‘n kasset. Ek onthou ABBA se plaat met dieselfde naam, met liedjies soos SOS, Mamma Mia, I do I do I do en Rock me, wat ek by Carl opgeneem het. Marius was die verskaffer van die Moody Blues se beste treffers, sowel as Schizophonia van Mike Batt. En so kan ek aangaan. Hopelik kan ‘n paar vriende ook onthou dat hulle ‘n plaat of twee by my geleen het. Daar word gespot dat Pink Floyd se Dark side of the Moon so goed verkoop het, omdat elke persoon wat dit geleen het, dit nooit teruggegee het nie. Op universiteit het manne soos Ogies en Berning, met hulle verstommende plaatversamelings, my eie musiekkennis en -verskeidenheid erg verruim en het ek van musiek bewus geraak waarvan ek in my plattelandse grootword, nooit geweet het nie.

In 1979 het Mike verneem die buurdogter, van die huis waar hy in ons eerste jaar loseer het, het die nuwe dubbel album van Fleetwood Mack, Tusk, gekoop en sy het dit sterk aanbeveel. Ons het met groot afwagting oorgestap, ek eerlikwaar om na Fleetwood Mac te gaan luister en Mike, wel met minder suiwer motiewe. Fleetwood Mac het nie teleurgestel nie, maar vir die res, kan ek nie namens Mike praat nie.

Musiek uit die era is ook nou verweef met herinneringe van goeie tye. Soos die aand toe al ons Tuks manne gaan kuier het by die RAU manne wat saam met ons in matriek was. Soos hulle sê, “what happened in Vegas, stays in Vegas”, maar wat duidelik in my geheue vasgebrand het, is Pink Floyd se The Wall wat oor Marius se blou Datsun se luidsprekers weergalm het op die N1. Of die eerste keer toe ek Hot August Night van Neil Diamond gehoor het, en Canta Libre, I am I said en Morningside se rou emosie my soos ‘n vuishou in die maag getref het. Daar was die aand toe ons koshuis die Sharp rugbybeker gewen het en sodoende die koshuiskampioene geword het. Nadat die manne die grootste en sterkste hifi in die koshuis tot op die dak van die koshuis gedra het, kon Queen vir die hele Pretoria laat weet “We are the champions”. Of die middag toe Org by ons kommune in Sunnyside ingestap het en gesê het: “julle móét hierdie nuwe groep hoor”. Die groep waarna hy verwys het was Dire Straits en het ek vir die eerste keer die geniale Mark Knopfler se toorkuns met sy kitaar op Sultans of Swing ervaar. ‘n Paar jaar later was daar Private Investigations en Brothers in Arms, wat steeds die vermoë het om emosies te roer elke keer as ek daarna luister.

Maar om terug te keer na Queen. Ook in 1979 het ons in die kommune verneem dat Queen ‘n nuwe lewendige opname gaan uitreik, hul eerste. Soos wat ek vroeër genoem het was inligting in die tyd maar skaars en moes jy maar gereeld by platewinkels gaan uitvind wanneer die groot dag sou aanbreek. Op ‘n middag het Derick by die huis ingestorm met die dubbel album. Ons wou onmiddelik luister, net om te besef dat nie een van die lede van die huis wat teenwoordig was, ‘n platespeler beskikbaar gehad het nie. Hy het onthou van ‘n familielid wat in ‘n woonstel ‘n paar blokke verder gebly het en ons is almal agter hom aan. En dan, dan raak mens weg in die lewendige klank van Queen in ‘n tyd waar sulke optredes nie vir ons Suid-Afrikaners beskore was nie. Dis waar die nuwe generasie nie noodwendig begrip sal hê oor hoe dit gevoel het om die ervaring te beleef van ‘n nuwe plaat nie. Die naald wat met viniel kontak maak, die effense gekrap en gesuis en dan die ongelooflike klank van Brain May se kitaar en Freddie se stem wat rillings langs jou ruggraat laat afgaan.

Vandag is my musiek ook op ‘n digitale platform, op my foon en in enige formaat om dit maklik in te trek vir my radioprogramme op internetradio, of om dit via Bluetooth in die motor of deur ‘n luidspreker te speel terwyl ek braai. Maar soms, net soms, wanneer ek weer na Bohemian Rhapsody luister, verlang ek na daai stadige aksie tyd. Toe jy elke liedjie in werklike tyd moes kopieer, maar jy ook tyd gehad het om elke noot en liriek te hoor en waardeer.

Die nuwe generasie sal dit jammerlik nooit ken nie.

Mense was maar nog altyd lief vir aanhalings en motiverende woorde. Toe ons kinders was, het mens in baie huise ‘n klein houertjie gekry met gekleurde kaartjies waarop bybelversies gedruk was. Koringare is dit genoem, as ek reg onthou. Wanneer mense ‘n krisis beleef het of sommer net ‘n goeie woord wou hoor, dan het hulle ‘n kaartjie lukraak uit die houertjie getrek en in baie gevalle was dit uiters gepas vir die situasie. Terugskouend was daar geen kaartjies met teregwysings, oordeel of negatiewe boodskappe nie en daarom was dit altyd positief, optimisties en opbouend.

Vandag het ons sosiale media en kry mens daagliks ‘n stortvloed van motiverende gesegdes en woorde deur bekende skrywers, digters en filosowe. Ek lees meestal maar bolangs, maar daar is af en toe een wat die teiken tref en wat ek dan in meer detail lees. ‘n Gesegde wat ons in die afgelope paar maande na aan ons lywe gevoel het, is ‘n doodeenvoudige ou waarheid: When times are tough, friends are few.

Wanneer werk skielik opdroog, die ekonomie negatiewe groei beleef, pryse aanhou styg en dit wat vir ‘n dekade goed gewerk het, skielik nie meer resultate oplewer nie, begin die siklus van kommer, optimisme oor moontlike kontrakte, wat dan weer uitgestel of afgestel word, verdere kommer, die gewone rekeninge soos water en ligte, erfbelasting, telefoon, huisverband en uitgawes vir kos en kruideniersware wat soos klokslag hulle opwagting maak en stres wat toenemend soos ‘n swaar gewig op jou bors lê.

Die einde van die maand se debietorders vir polisse, versekering en sekuriteit lê soos ‘n berg voor jou en jy sien hoe ‘n klein neseier wat jy met moeite opgebou het vir onvoorsiene gebeure soos ‘n wasmasjien wat breek, lisensies wat uitgeneem moet word of klasgeld wat betaal moet word, in ‘n oogwink uitgewis word.

Jou “luukse” ou motor, wat jarelange goeie diens gelewer het, begin olie lek. Jy moet dit laat regmaak en duisende rande later is die probleem net tydelik opgelos en besef jy dis net ‘n kwessie van tyd voordat hy finaal die gees gee, wat dan ook een oggend skielik net gebeur.

Jy rek die kredietkaart en oortrokke fasiliteit, wat jy weet nie ‘n goeie idee is nie, maar wat darem vir ‘n maand of twee uitkoms gee. Maar dan word die een of twee maande, tien en elf maande.  En die prentjie raak elke dag net donkerder en donkerder, todat jy geen lig meer sien nie.

Jy begin jou isoleer. Wys enige uitnodigings van die hand en nooi niemand meer om te kom kuier nie. Jy is kort van draad en verloor jou humeur vir die geringste ding. Al weet jy wat aan die gebeur is en al weet jy om dit nie te doen nie, begin die onophoudelike spanning sy tol eis op jou verhoudings met die mense naaste aan jou.

Hulle sê ‘n mens moet in die situasies nie drastiese dinge doen nie, maar met iemand praat. Ek stem volmondig saam, maar met wie? Wie is die persoon of persone met wie jy kan praat wat regtig begrip kan toon vir die situasie en ‘n verskil kan maak? Wat nie jou persoonlike vrese en krisisse gaan uitblaker aan enige iemand wat wil hoor nie. Wat nie met nuttelose clichés gaan antwoord as jy uiteindelik sover kom om jou gevoelens te deel nie. Wat nie vir jou gaan sê dis nie soos erg nie, daar is ander mense wat in ‘n slegter situasie as jy is nie. Dat jy moet dankbaar wees vir alles wat jy het. Dat jy moet bly wees dat jy darem ‘n motor of ‘n huis het om te verkoop.

Dis in dié tye wat jy agterkom wie regtig daar is vir jou.

Ouers wat, selfs al kan hulle dit self nie bekostig nie, nie twee keer dink om hulp aan te bied en onmiddelik tot aksie oorgaan om te help nie. Daar is familie wat deur hoorsê agterkom iets is nie reg nie en sonder om uit te vra oor enige detail, net iets doen om jou deur die maand te help.

Daar is vriende wat berge versit om jou CV en vaardighede te versprei na potensiële kliënte en besighede. Wat jou weekliks bel en moed inpraat en wil hoor hoe dit gaan. Nie net “hoe gaan dit nie”, maar wat regtig wil hoor hoe dit gaan.

Daar is mense wat aanbied om jou gereeld ‘n saamry geleentheid te gee om by jou pa, wat 60 km weg in die hospitaal lê, uit te kom.

Ou vriende wat jy nie elke dag sien nie of wat jy dalk vir maande geen kontak mee gehad het nie, wat nou uitstyg en jou ondersteun. Wat daar is vir jou.

Ons sal hierdie engele ewig dankbaar wees en hulle sal waarskynlik nooit besef wat se diepgaande impak hulle op ons lewens gemaak het nie.

Maar ongelukkig sien mens ook die ander kant.

Mense wat jy vertrou het en wat jy gedink het daar sal wees, wat soos mis voor die son verdwyn. Wat dalk meer van jou krisisse weet as ander en steeds nie ‘n vinger verroer nie. Mense wat jou “drop”, wanneer jy dit die minste verwag. Wanneer jy op jou kwesbaarste is en wanneer jy juis gedink het dis hulle wat sal verstaan, met wie jy sal kan praat; dan is hulle net weg.

Ek aanvaar 100% dat elkeen vry is om te kies of hulle wil hulp verleen en of hulle jou wil onderskraag en daar is geen verpligting of reël wat bepaal dat jy betrokke moet raak nie, maar die teleurstelling in dié persone sny diep en jou vertroue in hulle is permanent geskaad.

My persoonlikheids tipe is gelukkig of ongelukkig een van die skaars kategorieë, wat nie noodwendig soos ander mense reageer nie. As iemand my vertroue intens skok, my probeer om die bos lei of leuens vertel, sien ek dit dadelik, maar ek sal niks sê nie. Wanneer dit ‘n sekere vlak bereik, dan doen ek wat die slim mense noem, ‘n “doorslam”. Dit beteken dat ek weet waarmee jy besig is en ek besef dat ek jou nie kan vertrou nie, wat tot gevolg het dat ek die persone eenvoudig uit my lewe uit skuif en hulle speel geen verdere rol in my bestaan nie. Ek word nie kwaad of lok ‘n reaksie uit nie. Daar is geen wrok of kwade gevoelens nie. Jy is vergewe en vergete. Ek beweeg eenvoudig aan en maak daardie deur toe. Dit klink moontlik hard en ongenaakbaar, maar dit sal ‘n buitengewone poging van so persoon vereis, voordat die vertroue weer herstel is en ek weer die deur sal oopmaak. Ek het ook my twyfel of dit ooit weer dieselfde kan wees.

Moeilike tye is ‘n ernstige leerskool. Jy waardeer klein goedjies. Jy kom met baie minder klaar. Jy besef dat dit met enige iemand kan gebeur. Jy besef al jou ervaring en kwalifikasies kan soms niks beteken nie. Jy weet dat enige werkende persoon net twee of drie maande van bankrotskap af is, as hulle hul werk sou verloor. Jy weet ook dat jou geloof lewensnoodsaaklik is om jou deur hierdie tye te dra.

Ek weet nie wat die toekoms inhou nie. Ek weet nie of die krisis verby is nie.

Ek weet wel: When times are tough, friends are few. Maar daardie paar werklike vriende, deur dik en dun, gee mens hoop vir die toekoms en vir die mensdom.

Alles is nog nie verlore nie.

Ek het so sewe jaar gelede ons ervarings beskryf toe Chené deur die proses moes gaan om haar bestuurslisensie te kry. Ons is nou weer daar met Emile.

Ek was vol verwagting dat die administratiewe rompslomp na bykans ‘n dekade, merkbare verbeterings sou toon, maar rompslomp laat hom nie so maklik onderkry nie. Na ‘n paar weke se wag vir ‘n afspraak, het Emile sy leerlinglisensie gekry en kon ons begin oefen. Hy was maar soos almal erg onseker aan die begin, maar het gou sy voete gevind en bestuur sederdien met redelike selfvertroue. Die bestuurskool het later by my oorgeneem om al die vereiste kyke, inspeksies en metodes wat deesdae vereis word, in te dril.

Die instrukteur het gereken die mannetjie is gereed vir die groot toets en Emile en ma het afgesit verkeersafdeling toe om die afspraak te maak. Dis net foto’s, groen vorms, afskrifte en identiteitsdokumente waar jy kyk. Hulle kry toe ‘n afspraak vir so vyf weke later.

Die oggend van die toets is hy maar bleek om die kiewe by die huis weg. Hy het alles min of meer reg gedoen wat die toetsbeampte by die verkeersdepartement wou hê, maar het toe ‘n kyk of twee gemis en vergeet om ‘n flikkerlig aan te sit toe hy verby ‘n stilstaande motor, wat langs die sypaadjie in ’n straat geparkeer was, gery het. Dis die eerste keer dat ek ook daarvan hoor. Hy het met ‘n lang gesig by die huis aangekom en ons het maar aangemoedig en vertel dat dit nie einde van die wêreld is nie en dat die meeste mense nie die lisensie met hul eerste poging kry nie.

Izelle het nogal die vermoë om werk te skep en voordat ek my oë kon uitvee, is dit reeds gereël dat ek vir Emile by die skool moet oplaai , so 60 km heen en weer, en dan sommer direk na die verkeersdepartement moet ry om weer ‘n afspraak te maak. So gemaak, kom ons met groot verwagting by die departement aan. Ek het sy leerlinglisensie, sy identiteitsdokument, my identiteitsdokument, foto’s, die groen vorms, geld en my lisensie gereed (ek het dit selfs oorweeg om ‘n CV saam te vat, net vir ingeval). Ons was slaggereed.

Ek het moed geskep toe ek sien ons is derde in die tou. So tien minute later toe is ons voor. Al die vorms is oorhandig en toe vra die vrou agter die toonbank ‘n vraag waarvoor ons nie gereed was nie. ‘n Bewys van adres. Ek is deur die hele flipfile van voor na agter en toe weer van agter na voor, maar nêrens was so iets te vinde nie. Emile moet ‘n rekening, bankstaat of iets dergliks voorlê as bewys van adres. Die feit dat hy nog ‘n skolier is tel nie punte nie. Sy ruk toe ‘n nuwe vorm uit, ‘n affidavit, wat ek moet laat waarmerk by ‘n kommissaris van ede met een van my bewyse van adres, wat dan sal bewys dat hy ook daar bly.

Dit was nou ‘n gawe halfuur uit my lewe gemors. By die huis is ek omgesukkeld en wou by Izelle weet hoekom sy ons nie gewaarsku het oor die adres storie nie. Sy het nie, want hulle het dit nie die vorige keer gevra nie. Dit maak 100% sin, as jy met burokrasie te doen kry.

‘n Paar dae later het ons die polisie besig gehou met die onsinnige vorm, asof hulle nie genoeg misdaad het om te bekamp nie.

Ek het my vernuftig uit die volgende rondte gewerk en Emile en ma is weer deur dieselfde prosedure om hom by die skool op te laai, in plaas van sy normale busrit, en maar weer deur die pyniging te gaan. By die departement aangekom, is al die papierwerk weer oorhandig en toe soek hulle die munisipale rekening wat moet ooreenstem met die gewaarmerkte vorm. Nodeloos om te sê, die rekening is by die huis, want die water en ligte is die vorige dag oor die internet betaal. Gelukkig onthou ma sy het ‘n bankstaat in die motor en piekel hulle terug na die parkeerterrein, wat op sy eie seker vir ten minste twee ongelukke per dag in die besige hoofstraat verantwoordelik is. ‘n Redelike mens sou reken dis tog ‘n verkeersafdeling se parkeerterrein, maar die redelike mens toets het al dekades gelede hier gesneuwel. Swak ontwerp, te min parkeerplekke, teen ‘n hoofpad, geen draaiplek …… ag los maar, dis ‘n gesprek vir ‘n ander dag.

Gewapen met die bankstaat val hulle weer in die tou in. Net vir interessantheid, as hulle nie toevallig die bankstaat gehad het nie en die volgende dag moes terugkom, begin jy weer voor af. ‘n Nuwe groen vorm, nuwe foto’s en weer ‘n oogtoets (want sy oë kon seker oornag dramaties verswak het). Vervolgens word kopieë van alles gemaak, foto’s word geplak en dinge op die rekenaar ingevoer.

Nou het hy ‘n afspraak vir amper oor ‘n maand.

Ek sal net graag wil weet. Ons leef in die kommunikasie era. Die era van rekenaars en stelsels. Die era waar slim mense daarin slaag om vuurpyle te lanseer en weer op dieselfde plek laat land. Waar die internet en papierlose organisasies die toon aangee. Ek bestel byvoorbeeld ‘n boek by Amazon of Take-a-lot. Ek betaal oor die internet en voltooi my bestelling ook daar. Ek kry onmiddelik ‘n e-mail en sms wat my bedank vir die bestelling en waarin al die detail bevestig word, insluitend ‘n bewys van betaling. Hulle hou my op hoogte met wanneer ek die aflewering kan verwag. Die volgende dag sê hulle vir my hoe laat die aflewering gaan plaasvind en glo dit as jy wil, die aflewering is mooi op tyd. Ek het skaars geteken vir die pakkie, toe word ek weer per mail en sms ingelig dat die proses voltooi is en die boek nou afgelewer is.

Soomloos en effektief.

Nou hoekom kan die lisensieproses nie tred hou met wat in die nuwe wêreld gebeur nie? Is dit onbevoegdheid op alle vlakke, insluitend die mense in beheer wat reuse salarisse kry (nie verdien nie)? Is dit die wil wat ontbreek? Kennis? Is dit werkskepping vir talle onnodige beamptes? Is dit hoe dit al vir 50 jaar gedoen word en hoekom sal ons dit verander? Of is dit maar net ons gee eenvoudig nie om nie?

Hoekom kan dit nie moontlik wees om al die nodige vorms elektronies in te vul en reeds vir hulle te stuur nie. Jou foto’s en vingerafdrukke op ‘n stelsel te kry sodat dit daar kan wees vir ewig nie. Hoekom elke keer ‘n oogtoets doen? Twee jaar later, ja. Twee dae later, nee. Gaan jou oë so dramaties verswak in ‘n paar dae? Dit is selfs moontlik om dit so effektief te maak, dat jy ‘n afspraak twee of drie dae later kan kry.

Ons as die gewone bevolking skud maar net ons koppe, kla op sosiale media en by braaivleisvure en aanvaar maar gedwee die middelmatigheid en hopelose administrasie.

Gaan dit ooit verander?

Ek sal geen geld daarop verwed nie. Maar wag, ek moet nou eers my motorlisensie laat hernu. Die lisensieowerhede stuur mos nie meer die hernuwingsvorms uit nie. En jy kan nie met ‘n debiet- of kredietkaart betaal, nie, maar wel met ‘n tjek.

Ek sal maar gou die wa uit die skuur trek en die osse inspan.

1836 hier kom ons.

Ek kry gister ‘n e-pos van ‘n ou mater van my, wat al amper twintig jaar in Engeland bly. Ons twee kom ‘n lang pad en verstaan mekaar se denke en kompleksiteite.

Hy skryf (en ek haal net ‘n stukkie van sy skrywe aan):

My goeie ou vriend,

Ek is verskeurd tussen my hart en verstand. Gelukkig wen my verstand gewoonlik.

Ek sit hier die dinge in SA van ‘n afstand af en beskou (en beleef!) en my hart bloei. Ek is van nature ‘n optimis en probeer positiewe gedagtes en boodskappe plant. Maar ek is ook ‘n realis en dis waar die stryd tussen my hart en verstand vandaan kom.

Vertel my asseblief wat jou gedagtes is, jy wat nader aan die vuur sit.

Hy verwys natuurlik na dit wat tans by die universiteite en in die land aan die gebeur is.

Ek gaan sit voor die rekenaar om hom gou te antwoord en ek besef ek kan nie. Daar is nie ‘n vinnige antwoord om alles wat binne my woed, net gou te verwoord nie.

En ek wonder. Hoekom voel ek anders oor wat tans gebeur, as oor al die ander gebeure van die afgelope twintig jaar? Ons het tog nog altyd betogings, optogte en oproer gehad. Dis nie iets wat nou skielik oornag begin posvat het nie. Wat is anders? Hoekom voel ek soos ek op die oomblik voel?

Hoe voel ek, wonder ek skielik?

Ek vang myself die afgelope paar weke dat ek baie meer kort van draad is. Daar is so bedonnerde wolk wat oor my hang. Ek hap na my arme vrou en is ongeduldig as Emile my iets oor huiswerk vra. Die honde se blaffery en die African Greys se gekras werk op my senuwees en ek storm gereeld in die TV kamer in om hulle stil te maak.

Daar bel ‘n tele-bemarker en ek sny hom onmiddelik af met ‘n “ek stel nie belang nie”. Vyf minute later bel daar nog een en ek verloor dit met die man. Toe ek aflui, skrik ek vir myself. Waar het dit vandaan gekom?

Ek ry gister in Tygervallei. ‘n (Swart)vrou staan langs die straat en wag om oor te stap. Sy drink die laaste bietjie van haar McDonalds melkskommel en gooi die houer met ‘n boog langs haar op die sypaadjie. Ek moes my bedwing om nie stil te hou en haar te konfronteer nie.

Wat gaan aan?

Ek beskou myself nog altyd as iemand met ‘n gesonde emosionele intelligensie, ‘n redelike mens met empatie, met ‘n koel kop wat emosies kan herken en gemaklik daarmee kan werk, wat gebalanseerd na enige situasie kan kyk en die meriete van albei kante kan insien. Ek is nog altyd diplomaties en taktvol. Ek oorreageer selde en kan kalm bly in krisis situasies.

Maar ek is nie myself die afgelope tyd nie. Ek is onrustig. Ek is moeilik. Ek is aggressief.

Ek kan nie my vinger presies daarop sit nie, maar ek vermoed ek het ‘n idee wat aangaan.

Ek sien wat op die oomblik by die universiteite gebeur. Universiteite waarvan ek oor jare deel van was. Waar ons klas gedraf het, geleer het, gegroei het en drooggemaak het. Universiteite wat besig is om te brand. Universiteite wat klasse onbepaald sluit. Universiteite wat duisende, onskuldige studente die reg ontneem om met hul studies voort te gaan.

Oral word eise gestel en wanneer ruggraatlose besture aan die eise voldoen word die eise verander en verhoog. Oral word geëis dat vise-rektore moet bedank, vise-rektore wat onlangs nog gespog het met hul slim planne om transformasie te verseker. Geboue, kunswerke en historiese standbeelde word vernietig en aan die brand gesteek. Menslike ontlasting word in kantore en lesinglokale uitgegooi. Polisiemanne staan en kyk hoe dié dinge gebeur met ‘n non-chalante houding. Wanneer “studente” wel gearresteer word, is dit R800 borgtog en twee weke later word die sake teruggetrek, omdat die eisers dreig om die instansie onregeerbaar te maak indien die sake nie laat vaar word nie.

Oral is politici besig met opruiende toesprake oor grond wat gesteel is en wetgewing word aanvaar wat die afneem van grond wettig maak. Toesprake en uitsprake wat opsweep, verdeel en polariseer. Nie alleen die groepe van wie jy dit in elk geval sou verwag nie, maar ook vanaf die president en sy kaders in verskillende ministeries.

Maar dit gebeur nog altyd. Wat is nou anders?

Ek vermoed dit gaan vir my daaroor dat die eise oor klasgelde, standbeelde wat moet val en Afrikaans as onderrigtaal wat moet verdwyn, alles net rookskerms is. Wat ons nou beleef is ‘n doelgerigte aksie teen my as blanke Afrikaner. ‘n Totale onverdraagsaamheid teenoor alles wat uit die verlede kom. ‘n Miskenning van wie ek is, my taal en my geskiedenis. ‘n Aksie wat skree: “Jy is nie welkom hier nie”. Dis wat my gemoed so omdolwe.

In die situasie sou ‘n mens goeie leierskap van verkose leiers verwag. Politieke-, sake-, gemeenskaps- en godsdiensleiers. Maar die stilte is oorverdowend. Ons is in ‘n totale leierskap vakuum. Almal is so besorg oor dit wat hulle kan verloor as hulle eerlike menings met integriteit sou lug. Ons moet tog net nie ‘n ding op sy naam noem of uitsprake maak wat nie polities korrek is nie. Ons sit dus met niksseggende uitsprake en veroordelings. En die politici wat die vuur aanblaas, verkeer onder die illusie dat hulle die haat en anargie kan beheer en gebruik soos dit hulle pas. As dié kruitvat ontplof gaan niemand wen nie.

Sosiale media blaas die vlamme nog hoër. Kyk ek na die kommentare oor elkeen van die berigte wat op Twitter verskyn, kom ek diep onder die indruk van die effek van ons skoolstelsel oor die afgelope twee dekades. Die vlak van redenasie en debatvoering is nie eens op graad 1 vlak nie. Daar is net onverdraagsaamheid, ons/hulle denke en beledigings. Beslis nie die plek waar oor die land se toekoms gepraat moet word nie. Daar is ook dié wat net wil oorlog maak. Dis diegene wat nog nooit ‘n oorlog beleef het nie. Hulle dink dis soos Playstation. Wat dink die mense sal die gevolg wees as ‘n burgeroorlog sou uitbreek? Wie gaan wen? Wie sal oorbly?

Ek het ‘n vermoede daar is ook ‘n element in van die politieke partye wat voel hulle is verneuk met die skikking wat in die vroeë 90’s bereik is. Hulle het nooit hulle rewolusie gehad soos in die res van Afrika nie. Daarom die doelbewuste poging tot polarisasie en verdeeldheid en om gemoedere op te sweep.

Die aanstigters van links en regs, moet ons altyd in gedagte hou, is die ekstremiste. Klein groepies wat die meeste geraas maak, die meeste media dekking kry (omdat dit sensasie veroorsaak wat koerante verkoop) en wat weet dat die massa in die middel gematig is. Al hoe jy hulle kan mobiliseer en aanhits, is met dit wat ons tans beleef.

Ek is een van daai massa in die middel wat net probeer om ‘n toekoms in hierdie land te bou. Ek is hier gebore, my voorgeslagte ook. Dis waar ek is en waar ek gaan bly. Dis my land. Ek mag hier wees en geen ekstremis sal dit verander nie. Daar is miljoene wat voel net soos ek. Mense soos die jongmense van alle rasse wat elke oggend by die universiteit se hek bymekaar kom en saam bid. Dis die stemme wat meer gehoor moet word.

My antwoord op die e-pos? Ek weet steeds nie. Ek leef maar elke dag met die wete dat God in beheer is van my lewe. Ek doen wat ek kan in my onmiddelike omgewing. Ek probeer goeie verhoudinge bou met almal in my werksomgewing, is vriendelik met almal wat oor my pad kom. Ek lees minder kommentare op sosiale media en verwyder persone van my profiele af wat ekstremisiese sienings preek.

Ek sien humor in meeste dinge wat gebeur. Ek weet ook dat ons nie ons vertroue in die regering, politici en belangrike mense moet plaas nie. Dis net die Here en gewone mense wat die land sal red. Die groot massa in die middel. Dis hulle wat moet saamstaan en die stemme links en regs moet stilmaak, ook by die stembus.

Ek hoop dit gaan goed daar in Engeland, ou maat.

Daar is op die oomblik ‘n paar videos op Facebook en YouTube wat op ‘n baie humoristiese manier die verskil tussen mans en vroue se breine beskryf. Mense soos Mark Gungor wys, net soos vroeër met die baie gewilde Defending the Caveman, dat daar besliste verskille is tussen hoe mans en vroue dink, kommunikeer en redeneer. Die bekende Men are from Mars and Women from Venus, het ook die tema in detail aangeraak.

Dit was vir my tot op hede maar meestal teorie, maar vanoggend het ek dit in al sy glorie in die praktyk beleef.

Ek beplan selde ‘n naweek. Wanneer ons wil gaan kamp of vriende oornooi, gaan daar bietjie beplanning in, maar dis gewoonlik die uitsondering. Ek staan op ‘n Saterdagoggend op, drink ‘n rustige koffie (en bring vir my wederhelfte ‘n koffie in die bed), kyk na die weer buitekant en besluit dan of ek iets dié dag wil vermag. As dit ‘n rowwe week was, is dit glad nie moeilik om te besluit om absoluut niks te doen nie. Sou ek wel so voel, sal ek klein takies om die huis aanpak, die tuin natspuit of as dit nodig raak, my kar weer ‘n slag was. Vanoggend was dit regtig nodig om my kar te was. Ek het die vorige week ongeveer 1800 kilometer se langpad gery en die kar was vol stof, modder en goggas.

Net daar skop die manlike brein in. Ek fokus, trek die kar uit die garage, sleep my ou metaal melkemmer nader, kry die tuinslang gereed en gaan haal die spuitkop wat lekker drukking gee. Alles is gereed om die kar te reining.

“Wil jy nie sommer die oprit en die paadjie na die voordeur afspuit terwyl jy nou besig is nie?” vra vroulief van die kombuis af.

Ek het gister die gras en rante gesny en daar lê nog so paar oorblyfsels op die plaveisel. Ja, ek weet ek het gesê ek sal dit een of ander tyd doen, maar ek nou op ‘n missie om die kar te was. Ek bewaar maar die vrede en onderneem om dit onverwyld te doen.

“Kan die honde maar saam met jou uitgaan, hulle kom nooit voor in die tuin nie?”

My vrou is ‘n toegewyde en ekstreme diere liefhebber en bedryf ‘n honde reddings organisasie in die Wes-Kaap. Gevolglik het ons tans sewe sogenaamde rescues by die huis, plus ‘n besoeker wat blykbaar reeds ‘n huis gekry het maar eers volgende week met die nuwe eienaar versoen sal word. ‘n Groot gros van hulle was ook veronderstel om net tydelike loseerders te wees, maar as hulle eers hier is, raak dit spoedig permanent.

“Hulle snuffel maar net bietjie in die voortuin rond en sal jou nie pla nie”, gaan sy voort.

Ek keer onmiddelik. Uit vorige ervaring weet ek dat dit alles behalwe ‘n rustige gesnuffel gaan wees. Die Golden Retriever sal dadelik aan die blaf gaan vir die bure oorkant se Jack Russell, wat in ‘n kettingreaksie weer die string Spanjoele aan die blaf gaan sit. Een of twee van hulle gaan die vars gesnyde gras beproef en ‘n aandenkinkie daar los. Uiteindelik sal ek die kar se was moet los, soos ‘n Cowboy ‘n round-up moet doen en almal eers terug in die agterplaas kry.

Deel van die vreugde van karwas en tuin natspuit is die feit dat jy glad nie jou brein hoef te gebruik nie. Soos die genoemde videos sê, het mans boksies vir elke ding in hul breine. Maar belangrik, elke boksie het niks met die ander te doen nie. Ons het ook ‘n boksie in ons breine wat absoluut niks in het nie. Dis ons gunsteling boksie. Wanneer ‘n vrou dan sou vra waaraan jy dink, is die antwoord “aan niks”. Hulle verstaan dit glad nie, want alles in ‘n vrou se brein is gekoppel aan alles anders.

Om dus my aandag weg te neem van die karwas, moet ek die niks boksie bêre en ‘n ander een oopmaak om die honde bymekaar te maak. Dis nie waarmee ek besig wil wees nie.

Ek keer dus met nog meer dringendheid, maar sy hoor my nie eens nie.

“Ek sal die kanthekkie vir hulle oopmaak, dan kan hulle in- en uitkom soos hulle wil”, vervolg sy, terwyl ek my emmer met warm water by die wasbak volmaak. Ek gooi wasseep by en loop deur die garage na die kar toe.

Die volgende oomblik lyk dit soos die jaarlike migrasie in die Serengeti toe al agt agter my losgelaat word. Hulle blaf en storm opgewonde hek toe. Die Goldie raak onmiddelik verstrengel in ‘n stuk van die tuinslang en in ‘n poging om los te kom, hardloop hy my emmer vol warm seepwater dat dit daar trek en jy net sponse sien spat. Die een Spaniel staan ook sommer nader om met ‘n spons weg te hardloop, maar kon seker aan my liggaamshouding sien dat dit nie nou ‘n goeie idee sou wees nie. Intussen blaf die res van die span dat hoor en sien vergaan vir ‘n fietsryer wat in die straat verby sukkel.

Om kalm en gesentreerd te bly, tel ek toe maar liewer net die leë emmer op, stap stadig en berekend die huis in en begin dit weer in die opwaskamer volmaak.

Vroulief beskou die uitrukking op my gesig en vra verbaas:

“Hoekom lyk jy so befoeterd?”

Ek wou die voor die hand liggende net begin uitwys, toe is sy al by die deur uit om die koor blaffers te gaan stilmaak. Ons loop mekaar weer in die deur raak wat die garage met die huis verbind. Haar volgende opmerking het die hele teorie pragtig in die praktyk gedemonstreer:

“Jy moet net sê as die honde moet inkom”

‘n Rukkie later is die orde herstel en ek was die kar dat die skuimbolle staan. Een van die spanjoele tjank by die deur om weer uit te kom en ek hoor hoe vroulief vir hom sê:

“Buddy, jy kan nie nou uitgaan nie. Pa is in ‘n bui en hy is lelik met julle”.

Ek kon vir die res van die dag nie weer in my niks boksie inkom nie.

Emile,

Jy word vandag ‘n man. Dit voel vir my heeltemal onwerklik. Kan dit al agtien jaar wees?

Op 1 Julie 1997, om presies 03:30 in die nag, het ek die oproep gekry wat ek die hele dag gevrees het:

“Jou seun is gebore. Hy weeg een kilogram. Hy het ‘n 50/50 kans om te oorleef. Ons bid almal dat hy die nag sal deursien. Daarna is dit net genade. Hy mag dalk sigprobleme hê. Sy longe mag dalk nie reg funksioneer nie. Ons moet maar sien wat gebeur ….”

“Dit gaan onder omstandighede goed met jou vrou. Haar bloeddruk was net te hoog. Die vrugwater het gelek. Ons het die geboorte probeer uitstel, maar dit het nie gehelp nie. Hy wou met alle geweld, op 28 weke, die wêreld sien”.

“Ons wens jy kon hier wees, maar jy moes vandag begin met jou nuwe werk, 1600 km van hier af. Dinge het net nie uitgewerk soos wat dit so noukeurig beplan is nie”.

Ek het jou vir die eerste keer gesien, eers vier dae later. So klein. So, so klein. Jy was deurskynend, asof jou vel nog nie kans gekry het om te vorm nie. Jy het vlak asemgehaal, gekoppel aan ‘n klomp pype. Daar was ‘n frons op jou gesig, asof jy toe reeds besluit het dat jy nie net gaan lê nie. Dat jy die moeilike begin nie maar net gaan aanvaar nie, maar met mening gaan aanvat.

Ek wou jou so graag optel, vasdruk en vir jou sê dat alles gaan uitwerk, dat jy ok gaan wees, dalk meer om myself te oortuig as enige iets anders. Maar ek kon nie aan jou raak nie. Jy het alleen daar in die broeikas gelê. Ek het my duim teen die glas langs jou gehou en gesien dis dikker as jou been. My pinkie was dikker as jou arm. Ek kon my emosies moeilik beheer.

Sewe weke later het ek vir jou en ouma by die lughawe gaan haal. Jy was by die huis! As ons vandag terugkyk was dit waarskynlik ‘n seën dat ons nie geweet het wat alles voorlê nie. Die realiteite van ‘n vroeggebore baba. Jou etes was met ‘n oordrupperjie elke halfuur vir jou gevoer. Jy kon nie meer as dit op ‘n slag eet nie. Die daaglikse refluks, wat later met ‘n operasie reggestel is. Vir die volgende ses jaar het ons byna niks geslaap nie. Jou dag en nag was omgeruil. Jy het toe reeds begin met fisio- en arbeidsterapie. Oogtoetse en gehoortoetse. Neuroloog besoeke. Gereelde besoeke aan ‘n wonderlike pediater, wat ‘n paar jaar later tragies aan kanker oorlede is. Jy het op jou rug begin kruip, iets wat ons gou moes aanspreek. Later het die spraakterapie ook bygekom. En gromits, dertien keer se gromits!

Maar jy was ‘n vegtertjie. Niks sou jou onderkry nie. En die Here was ons genadig. Jy het geen gesondheidsprobleme oorgehou nie.

Jy het met jou skoolloopbaan begin en ons elke dag verstom. Jou prestasies met jou skoolwerk en sport het ons baie trots gemaak en doen dit steeds. Maar alhoewel ons saam met jou dankbaar is vir al die prestasies en toekennings, was dit vir my nog nooit die belangrikste ding nie.

Ek is bo alles, die meeste trots op jou vir die mens wat jy geword het.

Vriendelik, hulpvaardig en liefdevol. Jy leef jou waardes elke dag en is nie skaam om dit, in die era waarin ons vandag lewe, te wys nie. Jy is gedissiplineerd, wat jou nog ver in die lewe gaan neem. Jou onderskeidingsvermoë tussen reg en verkeerd, goed en sleg, aanvaarbaar en nie-aanvaarbaar, is ontwikkel op ‘n vlak wat jou tydgenote jare vooruit is. Jy wys respek vir mense wat dit verdien. Jou gesin is vir jou belangrik en jy het vroeg reeds besef wat prioriteit in die lewe is. Jy pas jou gesondheid op en kyk na jouself. En met al jou prestasies, bly jy nederig, met albei voete stewig op die grond.

Jou toekoms lê oop voor jou. Jy het soveel talent. Glo in jouself. Glo in die feit dat jy tot enige iets instaat is. Dat jy ‘n sukses kan maak van alles wat jy aanpak. Ek en ma sal jou altyd ondersteun en aanmoedig. Bereik jou volle potensiaal. Moenie tevrede wees met enige iets minder nie. Moenie dat teleurstellings en mense wat oor jou pad kom, jou fassinering met die lewe en dinge om jou wegneem nie. Behou jou nuuskierigheid. Hou aan om ‘n individualis te wees; jy was nog nooit net een van die trop nie. Dit is nooit maklik om teen die stroom te dink nie, maar jy het die innerlike krag om dit te doen. Bo alles, behou jou geloof. Die Here het ‘n plan met jou gehad van jou eerste asemteug af.

Leer wat jy kan uit die verlede en droom oor die toekoms, maar moenie in een van die twee lewe nie. Leef in die hede. Waardeer ‘n mooi sonsondergang of ‘n goeie gesprek. Leer uit jou foute, maar moenie jouself heeltyd kasty daaroor nie. Beweeg aan. Streef daarna om wys te word, nie net om oud te word nie. Leef voluit, moenie net bestaan nie. Doen dinge wat jou opgewonde maak, wat jou siel aanraak. Droom groot, maak planne en doen dit dan. Sonder die aksie, is dit net drome.

Vermy negatiewe mense. Hulle steel jou passie en energie. Lag baie, ook vir jouself.

Dankie vir die tye wat ons saam spandeer. Sommer net see toe ry. Die onvergeetlike kampnaweke. Gim toe gaan. Tafelberg uitklim. Die kere wat ons die huis ontwrig met ons gejuig as die Stormers hulle ding doen. Ek ruil dit vir niks.

Nou is jy agtien. Sprei jou vlerke, maar weet daar is altyd ‘n plek vir jou by die huis.

Jy en sussie Chené het my lewe verryk en van my ‘n beter mens gemaak. Ek is julle ewig dankbaar daarvoor. Ek kon nie vir meer gevra het nie.

Liefde

Jou pa.