Skip navigation

Ek sit vanaand in ‘n gastehuis in die mooie Ceres. Oppad hierheen vanmiddag, sien ek die eerste bloeisels van die vrugteboorde in blom, wit en pienk net waar jy kyk. ’n Onverwagse tweedag hittegolf laat dit voel of ons van lente vergeet het en sommer dadelik na die somer beweeg het. Oral langs die pad is daar mense wat piekniek hou, kinders wat in Bainskloof in die poele baljaar en glimlagte op almal se gesigte.

Wat ’n dramatiese teenstelling met dit wat ek op sopas op sosiale media en in die nuusberigte van die bekende mediahuise gelees het. Xenofobiese aanvalle op buitelanders in Pretoria en Johannesburg, ’n senior leier van ’n politieke party wat wonder hoekom ander rasse nie ook aangeval word nie, mense wat betoog oor aanvalle op vroue en dit doen onder die naam allmenaretrash#.

Dan dink ek aan my ervarings verlede week in dié omgewing. Ek ry elke middag na werk in alle windrigtings om foto’s te neem in hierdie  besondere stukkie paradys. Net voor sononder bevind ek my op ’n verlate plaaspad. Langs my verskyn ’n dam wat, met die sakkende son in die agtergrond, ’n perfekte prentjie gaan vorm. Ek hou stil, klim uit en begin oor die pad loop na die draadheining langs die dam. So dertig meter van my af kom ’n jong meisie van seker so 12 of 13 jaar in die pad aangedraf. Ek skrik en voor ek my kan keer, is die eerste ding wat in my gedagtes opkom, hoe sy nou moet voel om ’n middeljarige man te sien uitklim uit ’n motor op ’n verlate pad, net toe sy aangehardloop kom. Dit is wat ons siek samelewing aan mens se denke doen. Ek probeer om te maak of ek haar nie sien nie en begin te fokus op my foto. Toe sy agter my verby hardloop, kom ’n vrolike en vriendelike: “Middag oom!” Onskuldig, spontaan en hoe dit behoort te wees in ’n normale samelewing.

Oppad terug na die gastehuis, hou ek by een van die groot supermarkte stil. Die winkel is redelik besig en ek het net twee of drie items. By die betaalpunte is heelwat mense in elke tou wat ek kan sien, en ek kies een wat lyk of dit dalk vinniger sal beweeg. Twee seuns van seker 10 jaar oud, in skoolklere, kom na my toe en sê: “Hier is een wat oop is oom” en hulle loop vooruit om vir my te wys waar. Vriendelik, goed gemanierd en hulpvaardig.

Die volgende dag by die opleidingsessie wat ek aanbied, is al 21 kursusgangers vriendelik en vol humor. ‘n Groot groep van hulle is petroljoggies. Hulle het sopas van ‘n 12 ure nagskof af gekom, woon nou agt ure se opleiding by en gaan dan terug na nagskof. Hulle is entoesiasties, neem deel aan al die aktiwiteite en nie een raak vaak of sluimer in nie. Ek dink onmiddelik aan ons hoogsbetaalde parlementslede wat sessie na sessie sit en omslaap. Hulle kom na die sessie na my toe en kom sê dankie. Jy sien die dankbaarheid en een of twee praat langer met my. Een sê dit het haar lewe verander. Ek is sprakeloos.

Die volgende dag tydens etenstyd wag een man dat almal uit die lokaal uit is, voordat hy skamerig na my toe kom. Ek vra vir hom of hy iets op die hart het en ek kan sien dis vir hom baie moeilik om die gesprek te begin. Uiteindelik kom hy met die sak patats na vore. “Gaan ons vanmiddag toets skryf meneer?” Ek stel hom gerus dat alles deurlopend in die sessie in groepe getoets word. Ek sien die duidelike verligting op sy gesig. “Nee, ek wou net sê meneer, ek sukkel maar met die skryf”. Hy neem die res van die dag met groot entoesiasme aan alles deel en gee selfs namens sy span terugvoer.

Die derde oggend kom een van die kursusgangers van die vorige dag en kom help met regsit van die tee en koffie. Sy sê sy wens sy kan weer vandag hier wees. Ek vra of sy dit geniet het. Haar antwoord: “Meneer, ek tree volgende maand af. Ek het nog nooit so baie geleer soos gister nie. Ek kan al die dinge vir my kinders en kleinkinders leer. Baie dankie meneer, die Here sal vir meneer seën”. Sy sê die laaste sin met trane in haar oë en ek sluk swaar.

Na die laaste dag se opleiding loop ek met ’n krat met al die opleidingsmateriaal, my skootrekenaar en ’n sak by die gebou uit na die motor wat so twintig meter verder onder ’n skadunet geparkeer is. Die groep wat die opleiding bygewoon het, sit en gesels onder ’n boom en reageer soos een mens toe hulle my sien. Een vat die krat, ’n ander die rekenaar en ’n ander die sak. Hulle sit alles in die motor en vra of ek nou gaan terugry Kaapstad toe. “Meneer moet baie versigtig ry, dis Vrydag en die pad gaan besig wees”.

Al hierdie gebeure het plaasgevind met mense van al die rasse in hierdie land van ons. Ek het net weer besef dat die groot probleem met die gesprek wat tans in die land gevoer word, die ons-hulle gesprek is. Nie individue wat ’n bestaan probeer maak, goeie harte het, vriendelik en behulpsaam is en met mekaar oor die weg probeer kom nie. Nee, HULLE, synde ’n ander groep, ’n ander geslag, ’n ander ras, ’n ander taal, ’n ander kleur, die vyand, die bevoordeelde of die voorheen benadeelde en vele ander verdelende benamings en etikette.

Soms wonder ek of dinge nie baie beter in hierdie land sal gaan as ons al die politici sou wegjaag nie. Dat gewone mense leiding neem en besluite uitvoer. Ek wil eerder deel wees van ’n land soos wat ek verlede week beleef het. “ Beter wêreld as dit wat sogenaamde leiers aan ons probeer voorhou. Die vraag is of ons gewone mense dit kan laat gebeur, ten spyte van die verdelende uitsprake en optrede van politieke leiers en die sensasie behepte media.

’n Mens kan net hoop, bid en vertrou, en doen. Die alternatief is ondenkbaar.

Advertisements

Met die onlangse uitreiking van die Queen rolprent, Bohemian Rhapsody, is daar skielik ‘n hele nuwe generasie Queen aanhangers. ‘n Jonger generasie wat grootgeword het met tegnologie, die internet en digitale musiek. Hulle stream die musiek en laai dit af op mp3 spelers, i-Pods, selfone en tablette en luister dit op koordlose oorfone. Ek hoor opmerkings soos “hierdie ouens is nogal goed” en “dis nou nie BTS nie, maar ek kan hieraan gewoond raak”.

Bid jou dit aan; dis nou nie BTS nie! (vir lesers van my generasie, dit is ‘n Koreaanse groep wat alle musiek rekords wêreldwyd verpletter)

Maar Bohemian Rhapsody, die rolprent, het my in ‘n oogwink teruggeneem na ‘n ander era. ‘n Meer eenvoudige en ongekompliseerde era. ‘n Era wat terugskouend, in stadige aksie afgespeel het, as jy dit met vandag se dolle gejaag na wind vergelyk. Die sogenaamde goue era van musiek, die jare van die sestigs tot min of meer aan die einde van die tagtigs.

Dit was die tydperk van groot name in die musiek wêreld: ABBA, Simon & Garfunkel, die Beatles, die Bee Gees, die Moody Blues, Neil Diamond, ELO, Fleetwood Mac, Heart, Kris Kristofferson en veral ook die onmiskenbare rockgroepe: Led Zeppelin, Foreigner, die Rolling Stones, Status Quo, die Eagles, Boston, Creedence Clearwater Revival, Pink Floyd, Dire Straits, Journey, Nazareth en natuurlik, Queen.

Meeste van my tydgenote se plaatversamelings het vorm begin aanneem tydens ons hoërskooldae. Inligting oor nuwe uitreikings was bitter skraps en het grootliks op toeval staatgemaak. Jy sou toevallig by die platewinkel in Derde straat in Springs instap en deur die plate begin blaai en dan ‘n seven single oor die winkel se luidsprekers hoor speel. By verdere navraag sou jy dan verneem dat dit so-en so se nuwe plaat is. As jou beperkte sakgeld nog veilig in jou beursie was, kon jy die nuutste uitreiking aanskaf en kon jy nie vinnig genoeg by die huis kom om dit te luister nie. Nou dat ek mooi daaraan dink, my vakansiewerk by die klerewinkel, twee winkels verder, het seker ook ‘n rol gespeel om redelik gereeld toevallig by die platewinkel te gaan snuffel, om nie te praat van die aanvallige jong Engelse skoolmeisie agter die toonbank nie.

Die ander manier om op hoogte te wees van die nuutste musiek, was maar deur jou vriende. As iemand ‘n nuwe plaat gekoop het, het jy spoedig daarvan gehoor. Die volgende stap was gewoonlik om te smeek of jy dit so gou moontlik kon leen om dit te kopieer op ‘n kasset. Ek onthou ABBA se plaat met dieselfde naam, met liedjies soos SOS, Mamma Mia, I do I do I do en Rock me, wat ek by Carl opgeneem het. Marius was die verskaffer van die Moody Blues se beste treffers, sowel as Schizophonia van Mike Batt. En so kan ek aangaan. Hopelik kan ‘n paar vriende ook onthou dat hulle ‘n plaat of twee by my geleen het. Daar word gespot dat Pink Floyd se Dark side of the Moon so goed verkoop het, omdat elke persoon wat dit geleen het, dit nooit teruggegee het nie. Op universiteit het manne soos Ogies en Berning, met hulle verstommende plaatversamelings, my eie musiekkennis en -verskeidenheid erg verruim en het ek van musiek bewus geraak waarvan ek in my plattelandse grootword, nooit geweet het nie.

In 1979 het Mike verneem die buurdogter, van die huis waar hy in ons eerste jaar loseer het, het die nuwe dubbel album van Fleetwood Mack, Tusk, gekoop en sy het dit sterk aanbeveel. Ons het met groot afwagting oorgestap, ek eerlikwaar om na Fleetwood Mac te gaan luister en Mike, wel met minder suiwer motiewe. Fleetwood Mac het nie teleurgestel nie, maar vir die res, kan ek nie namens Mike praat nie.

Musiek uit die era is ook nou verweef met herinneringe van goeie tye. Soos die aand toe al ons Tuks manne gaan kuier het by die RAU manne wat saam met ons in matriek was. Soos hulle sê, “what happened in Vegas, stays in Vegas”, maar wat duidelik in my geheue vasgebrand het, is Pink Floyd se The Wall wat oor Marius se blou Datsun se luidsprekers weergalm het op die N1. Of die eerste keer toe ek Hot August Night van Neil Diamond gehoor het, en Canta Libre, I am I said en Morningside se rou emosie my soos ‘n vuishou in die maag getref het. Daar was die aand toe ons koshuis die Sharp rugbybeker gewen het en sodoende die koshuiskampioene geword het. Nadat die manne die grootste en sterkste hifi in die koshuis tot op die dak van die koshuis gedra het, kon Queen vir die hele Pretoria laat weet “We are the champions”. Of die middag toe Org by ons kommune in Sunnyside ingestap het en gesê het: “julle móét hierdie nuwe groep hoor”. Die groep waarna hy verwys het was Dire Straits en het ek vir die eerste keer die geniale Mark Knopfler se toorkuns met sy kitaar op Sultans of Swing ervaar. ‘n Paar jaar later was daar Private Investigations en Brothers in Arms, wat steeds die vermoë het om emosies te roer elke keer as ek daarna luister.

Maar om terug te keer na Queen. Ook in 1979 het ons in die kommune verneem dat Queen ‘n nuwe lewendige opname gaan uitreik, hul eerste. Soos wat ek vroeër genoem het was inligting in die tyd maar skaars en moes jy maar gereeld by platewinkels gaan uitvind wanneer die groot dag sou aanbreek. Op ‘n middag het Derick by die huis ingestorm met die dubbel album. Ons wou onmiddelik luister, net om te besef dat nie een van die lede van die huis wat teenwoordig was, ‘n platespeler beskikbaar gehad het nie. Hy het onthou van ‘n familielid wat in ‘n woonstel ‘n paar blokke verder gebly het en ons is almal agter hom aan. En dan, dan raak mens weg in die lewendige klank van Queen in ‘n tyd waar sulke optredes nie vir ons Suid-Afrikaners beskore was nie. Dis waar die nuwe generasie nie noodwendig begrip sal hê oor hoe dit gevoel het om die ervaring te beleef van ‘n nuwe plaat nie. Die naald wat met viniel kontak maak, die effense gekrap en gesuis en dan die ongelooflike klank van Brain May se kitaar en Freddie se stem wat rillings langs jou ruggraat laat afgaan.

Vandag is my musiek ook op ‘n digitale platform, op my foon en in enige formaat om dit maklik in te trek vir my radioprogramme op internetradio, of om dit via Bluetooth in die motor of deur ‘n luidspreker te speel terwyl ek braai. Maar soms, net soms, wanneer ek weer na Bohemian Rhapsody luister, verlang ek na daai stadige aksie tyd. Toe jy elke liedjie in werklike tyd moes kopieer, maar jy ook tyd gehad het om elke noot en liriek te hoor en waardeer.

Die nuwe generasie sal dit jammerlik nooit ken nie.

Mense was maar nog altyd lief vir aanhalings en motiverende woorde. Toe ons kinders was, het mens in baie huise ‘n klein houertjie gekry met gekleurde kaartjies waarop bybelversies gedruk was. Koringare is dit genoem, as ek reg onthou. Wanneer mense ‘n krisis beleef het of sommer net ‘n goeie woord wou hoor, dan het hulle ‘n kaartjie lukraak uit die houertjie getrek en in baie gevalle was dit uiters gepas vir die situasie. Terugskouend was daar geen kaartjies met teregwysings, oordeel of negatiewe boodskappe nie en daarom was dit altyd positief, optimisties en opbouend.

Vandag het ons sosiale media en kry mens daagliks ‘n stortvloed van motiverende gesegdes en woorde deur bekende skrywers, digters en filosowe. Ek lees meestal maar bolangs, maar daar is af en toe een wat die teiken tref en wat ek dan in meer detail lees. ‘n Gesegde wat ons in die afgelope paar maande na aan ons lywe gevoel het, is ‘n doodeenvoudige ou waarheid: When times are tough, friends are few.

Wanneer werk skielik opdroog, die ekonomie negatiewe groei beleef, pryse aanhou styg en dit wat vir ‘n dekade goed gewerk het, skielik nie meer resultate oplewer nie, begin die siklus van kommer, optimisme oor moontlike kontrakte, wat dan weer uitgestel of afgestel word, verdere kommer, die gewone rekeninge soos water en ligte, erfbelasting, telefoon, huisverband en uitgawes vir kos en kruideniersware wat soos klokslag hulle opwagting maak en stres wat toenemend soos ‘n swaar gewig op jou bors lê.

Die einde van die maand se debietorders vir polisse, versekering en sekuriteit lê soos ‘n berg voor jou en jy sien hoe ‘n klein neseier wat jy met moeite opgebou het vir onvoorsiene gebeure soos ‘n wasmasjien wat breek, lisensies wat uitgeneem moet word of klasgeld wat betaal moet word, in ‘n oogwink uitgewis word.

Jou “luukse” ou motor, wat jarelange goeie diens gelewer het, begin olie lek. Jy moet dit laat regmaak en duisende rande later is die probleem net tydelik opgelos en besef jy dis net ‘n kwessie van tyd voordat hy finaal die gees gee, wat dan ook een oggend skielik net gebeur.

Jy rek die kredietkaart en oortrokke fasiliteit, wat jy weet nie ‘n goeie idee is nie, maar wat darem vir ‘n maand of twee uitkoms gee. Maar dan word die een of twee maande, tien en elf maande.  En die prentjie raak elke dag net donkerder en donkerder, todat jy geen lig meer sien nie.

Jy begin jou isoleer. Wys enige uitnodigings van die hand en nooi niemand meer om te kom kuier nie. Jy is kort van draad en verloor jou humeur vir die geringste ding. Al weet jy wat aan die gebeur is en al weet jy om dit nie te doen nie, begin die onophoudelike spanning sy tol eis op jou verhoudings met die mense naaste aan jou.

Hulle sê ‘n mens moet in die situasies nie drastiese dinge doen nie, maar met iemand praat. Ek stem volmondig saam, maar met wie? Wie is die persoon of persone met wie jy kan praat wat regtig begrip kan toon vir die situasie en ‘n verskil kan maak? Wat nie jou persoonlike vrese en krisisse gaan uitblaker aan enige iemand wat wil hoor nie. Wat nie met nuttelose clichés gaan antwoord as jy uiteindelik sover kom om jou gevoelens te deel nie. Wat nie vir jou gaan sê dis nie soos erg nie, daar is ander mense wat in ‘n slegter situasie as jy is nie. Dat jy moet dankbaar wees vir alles wat jy het. Dat jy moet bly wees dat jy darem ‘n motor of ‘n huis het om te verkoop.

Dis in dié tye wat jy agterkom wie regtig daar is vir jou.

Ouers wat, selfs al kan hulle dit self nie bekostig nie, nie twee keer dink om hulp aan te bied en onmiddelik tot aksie oorgaan om te help nie. Daar is familie wat deur hoorsê agterkom iets is nie reg nie en sonder om uit te vra oor enige detail, net iets doen om jou deur die maand te help.

Daar is vriende wat berge versit om jou CV en vaardighede te versprei na potensiële kliënte en besighede. Wat jou weekliks bel en moed inpraat en wil hoor hoe dit gaan. Nie net “hoe gaan dit nie”, maar wat regtig wil hoor hoe dit gaan.

Daar is mense wat aanbied om jou gereeld ‘n saamry geleentheid te gee om by jou pa, wat 60 km weg in die hospitaal lê, uit te kom.

Ou vriende wat jy nie elke dag sien nie of wat jy dalk vir maande geen kontak mee gehad het nie, wat nou uitstyg en jou ondersteun. Wat daar is vir jou.

Ons sal hierdie engele ewig dankbaar wees en hulle sal waarskynlik nooit besef wat se diepgaande impak hulle op ons lewens gemaak het nie.

Maar ongelukkig sien mens ook die ander kant.

Mense wat jy vertrou het en wat jy gedink het daar sal wees, wat soos mis voor die son verdwyn. Wat dalk meer van jou krisisse weet as ander en steeds nie ‘n vinger verroer nie. Mense wat jou “drop”, wanneer jy dit die minste verwag. Wanneer jy op jou kwesbaarste is en wanneer jy juis gedink het dis hulle wat sal verstaan, met wie jy sal kan praat; dan is hulle net weg.

Ek aanvaar 100% dat elkeen vry is om te kies of hulle wil hulp verleen en of hulle jou wil onderskraag en daar is geen verpligting of reël wat bepaal dat jy betrokke moet raak nie, maar die teleurstelling in dié persone sny diep en jou vertroue in hulle is permanent geskaad.

My persoonlikheids tipe is gelukkig of ongelukkig een van die skaars kategorieë, wat nie noodwendig soos ander mense reageer nie. As iemand my vertroue intens skok, my probeer om die bos lei of leuens vertel, sien ek dit dadelik, maar ek sal niks sê nie. Wanneer dit ‘n sekere vlak bereik, dan doen ek wat die slim mense noem, ‘n “doorslam”. Dit beteken dat ek weet waarmee jy besig is en ek besef dat ek jou nie kan vertrou nie, wat tot gevolg het dat ek die persone eenvoudig uit my lewe uit skuif en hulle speel geen verdere rol in my bestaan nie. Ek word nie kwaad of lok ‘n reaksie uit nie. Daar is geen wrok of kwade gevoelens nie. Jy is vergewe en vergete. Ek beweeg eenvoudig aan en maak daardie deur toe. Dit klink moontlik hard en ongenaakbaar, maar dit sal ‘n buitengewone poging van so persoon vereis, voordat die vertroue weer herstel is en ek weer die deur sal oopmaak. Ek het ook my twyfel of dit ooit weer dieselfde kan wees.

Moeilike tye is ‘n ernstige leerskool. Jy waardeer klein goedjies. Jy kom met baie minder klaar. Jy besef dat dit met enige iemand kan gebeur. Jy besef al jou ervaring en kwalifikasies kan soms niks beteken nie. Jy weet dat enige werkende persoon net twee of drie maande van bankrotskap af is, as hulle hul werk sou verloor. Jy weet ook dat jou geloof lewensnoodsaaklik is om jou deur hierdie tye te dra.

Ek weet nie wat die toekoms inhou nie. Ek weet nie of die krisis verby is nie.

Ek weet wel: When times are tough, friends are few. Maar daardie paar werklike vriende, deur dik en dun, gee mens hoop vir die toekoms en vir die mensdom.

Alles is nog nie verlore nie.

Ek het so sewe jaar gelede ons ervarings beskryf toe Chené deur die proses moes gaan om haar bestuurslisensie te kry. Ons is nou weer daar met Emile.

Ek was vol verwagting dat die administratiewe rompslomp na bykans ‘n dekade, merkbare verbeterings sou toon, maar rompslomp laat hom nie so maklik onderkry nie. Na ‘n paar weke se wag vir ‘n afspraak, het Emile sy leerlinglisensie gekry en kon ons begin oefen. Hy was maar soos almal erg onseker aan die begin, maar het gou sy voete gevind en bestuur sederdien met redelike selfvertroue. Die bestuurskool het later by my oorgeneem om al die vereiste kyke, inspeksies en metodes wat deesdae vereis word, in te dril.

Die instrukteur het gereken die mannetjie is gereed vir die groot toets en Emile en ma het afgesit verkeersafdeling toe om die afspraak te maak. Dis net foto’s, groen vorms, afskrifte en identiteitsdokumente waar jy kyk. Hulle kry toe ‘n afspraak vir so vyf weke later.

Die oggend van die toets is hy maar bleek om die kiewe by die huis weg. Hy het alles min of meer reg gedoen wat die toetsbeampte by die verkeersdepartement wou hê, maar het toe ‘n kyk of twee gemis en vergeet om ‘n flikkerlig aan te sit toe hy verby ‘n stilstaande motor, wat langs die sypaadjie in ’n straat geparkeer was, gery het. Dis die eerste keer dat ek ook daarvan hoor. Hy het met ‘n lang gesig by die huis aangekom en ons het maar aangemoedig en vertel dat dit nie einde van die wêreld is nie en dat die meeste mense nie die lisensie met hul eerste poging kry nie.

Izelle het nogal die vermoë om werk te skep en voordat ek my oë kon uitvee, is dit reeds gereël dat ek vir Emile by die skool moet oplaai , so 60 km heen en weer, en dan sommer direk na die verkeersdepartement moet ry om weer ‘n afspraak te maak. So gemaak, kom ons met groot verwagting by die departement aan. Ek het sy leerlinglisensie, sy identiteitsdokument, my identiteitsdokument, foto’s, die groen vorms, geld en my lisensie gereed (ek het dit selfs oorweeg om ‘n CV saam te vat, net vir ingeval). Ons was slaggereed.

Ek het moed geskep toe ek sien ons is derde in die tou. So tien minute later toe is ons voor. Al die vorms is oorhandig en toe vra die vrou agter die toonbank ‘n vraag waarvoor ons nie gereed was nie. ‘n Bewys van adres. Ek is deur die hele flipfile van voor na agter en toe weer van agter na voor, maar nêrens was so iets te vinde nie. Emile moet ‘n rekening, bankstaat of iets dergliks voorlê as bewys van adres. Die feit dat hy nog ‘n skolier is tel nie punte nie. Sy ruk toe ‘n nuwe vorm uit, ‘n affidavit, wat ek moet laat waarmerk by ‘n kommissaris van ede met een van my bewyse van adres, wat dan sal bewys dat hy ook daar bly.

Dit was nou ‘n gawe halfuur uit my lewe gemors. By die huis is ek omgesukkeld en wou by Izelle weet hoekom sy ons nie gewaarsku het oor die adres storie nie. Sy het nie, want hulle het dit nie die vorige keer gevra nie. Dit maak 100% sin, as jy met burokrasie te doen kry.

‘n Paar dae later het ons die polisie besig gehou met die onsinnige vorm, asof hulle nie genoeg misdaad het om te bekamp nie.

Ek het my vernuftig uit die volgende rondte gewerk en Emile en ma is weer deur dieselfde prosedure om hom by die skool op te laai, in plaas van sy normale busrit, en maar weer deur die pyniging te gaan. By die departement aangekom, is al die papierwerk weer oorhandig en toe soek hulle die munisipale rekening wat moet ooreenstem met die gewaarmerkte vorm. Nodeloos om te sê, die rekening is by die huis, want die water en ligte is die vorige dag oor die internet betaal. Gelukkig onthou ma sy het ‘n bankstaat in die motor en piekel hulle terug na die parkeerterrein, wat op sy eie seker vir ten minste twee ongelukke per dag in die besige hoofstraat verantwoordelik is. ‘n Redelike mens sou reken dis tog ‘n verkeersafdeling se parkeerterrein, maar die redelike mens toets het al dekades gelede hier gesneuwel. Swak ontwerp, te min parkeerplekke, teen ‘n hoofpad, geen draaiplek …… ag los maar, dis ‘n gesprek vir ‘n ander dag.

Gewapen met die bankstaat val hulle weer in die tou in. Net vir interessantheid, as hulle nie toevallig die bankstaat gehad het nie en die volgende dag moes terugkom, begin jy weer voor af. ‘n Nuwe groen vorm, nuwe foto’s en weer ‘n oogtoets (want sy oë kon seker oornag dramaties verswak het). Vervolgens word kopieë van alles gemaak, foto’s word geplak en dinge op die rekenaar ingevoer.

Nou het hy ‘n afspraak vir amper oor ‘n maand.

Ek sal net graag wil weet. Ons leef in die kommunikasie era. Die era van rekenaars en stelsels. Die era waar slim mense daarin slaag om vuurpyle te lanseer en weer op dieselfde plek laat land. Waar die internet en papierlose organisasies die toon aangee. Ek bestel byvoorbeeld ‘n boek by Amazon of Take-a-lot. Ek betaal oor die internet en voltooi my bestelling ook daar. Ek kry onmiddelik ‘n e-mail en sms wat my bedank vir die bestelling en waarin al die detail bevestig word, insluitend ‘n bewys van betaling. Hulle hou my op hoogte met wanneer ek die aflewering kan verwag. Die volgende dag sê hulle vir my hoe laat die aflewering gaan plaasvind en glo dit as jy wil, die aflewering is mooi op tyd. Ek het skaars geteken vir die pakkie, toe word ek weer per mail en sms ingelig dat die proses voltooi is en die boek nou afgelewer is.

Soomloos en effektief.

Nou hoekom kan die lisensieproses nie tred hou met wat in die nuwe wêreld gebeur nie? Is dit onbevoegdheid op alle vlakke, insluitend die mense in beheer wat reuse salarisse kry (nie verdien nie)? Is dit die wil wat ontbreek? Kennis? Is dit werkskepping vir talle onnodige beamptes? Is dit hoe dit al vir 50 jaar gedoen word en hoekom sal ons dit verander? Of is dit maar net ons gee eenvoudig nie om nie?

Hoekom kan dit nie moontlik wees om al die nodige vorms elektronies in te vul en reeds vir hulle te stuur nie. Jou foto’s en vingerafdrukke op ‘n stelsel te kry sodat dit daar kan wees vir ewig nie. Hoekom elke keer ‘n oogtoets doen? Twee jaar later, ja. Twee dae later, nee. Gaan jou oë so dramaties verswak in ‘n paar dae? Dit is selfs moontlik om dit so effektief te maak, dat jy ‘n afspraak twee of drie dae later kan kry.

Ons as die gewone bevolking skud maar net ons koppe, kla op sosiale media en by braaivleisvure en aanvaar maar gedwee die middelmatigheid en hopelose administrasie.

Gaan dit ooit verander?

Ek sal geen geld daarop verwed nie. Maar wag, ek moet nou eers my motorlisensie laat hernu. Die lisensieowerhede stuur mos nie meer die hernuwingsvorms uit nie. En jy kan nie met ‘n debiet- of kredietkaart betaal, nie, maar wel met ‘n tjek.

Ek sal maar gou die wa uit die skuur trek en die osse inspan.

1836 hier kom ons.

Ek kry gister ‘n e-pos van ‘n ou mater van my, wat al amper twintig jaar in Engeland bly. Ons twee kom ‘n lang pad en verstaan mekaar se denke en kompleksiteite.

Hy skryf (en ek haal net ‘n stukkie van sy skrywe aan):

My goeie ou vriend,

Ek is verskeurd tussen my hart en verstand. Gelukkig wen my verstand gewoonlik.

Ek sit hier die dinge in SA van ‘n afstand af en beskou (en beleef!) en my hart bloei. Ek is van nature ‘n optimis en probeer positiewe gedagtes en boodskappe plant. Maar ek is ook ‘n realis en dis waar die stryd tussen my hart en verstand vandaan kom.

Vertel my asseblief wat jou gedagtes is, jy wat nader aan die vuur sit.

Hy verwys natuurlik na dit wat tans by die universiteite en in die land aan die gebeur is.

Ek gaan sit voor die rekenaar om hom gou te antwoord en ek besef ek kan nie. Daar is nie ‘n vinnige antwoord om alles wat binne my woed, net gou te verwoord nie.

En ek wonder. Hoekom voel ek anders oor wat tans gebeur, as oor al die ander gebeure van die afgelope twintig jaar? Ons het tog nog altyd betogings, optogte en oproer gehad. Dis nie iets wat nou skielik oornag begin posvat het nie. Wat is anders? Hoekom voel ek soos ek op die oomblik voel?

Hoe voel ek, wonder ek skielik?

Ek vang myself die afgelope paar weke dat ek baie meer kort van draad is. Daar is so bedonnerde wolk wat oor my hang. Ek hap na my arme vrou en is ongeduldig as Emile my iets oor huiswerk vra. Die honde se blaffery en die African Greys se gekras werk op my senuwees en ek storm gereeld in die TV kamer in om hulle stil te maak.

Daar bel ‘n tele-bemarker en ek sny hom onmiddelik af met ‘n “ek stel nie belang nie”. Vyf minute later bel daar nog een en ek verloor dit met die man. Toe ek aflui, skrik ek vir myself. Waar het dit vandaan gekom?

Ek ry gister in Tygervallei. ‘n (Swart)vrou staan langs die straat en wag om oor te stap. Sy drink die laaste bietjie van haar McDonalds melkskommel en gooi die houer met ‘n boog langs haar op die sypaadjie. Ek moes my bedwing om nie stil te hou en haar te konfronteer nie.

Wat gaan aan?

Ek beskou myself nog altyd as iemand met ‘n gesonde emosionele intelligensie, ‘n redelike mens met empatie, met ‘n koel kop wat emosies kan herken en gemaklik daarmee kan werk, wat gebalanseerd na enige situasie kan kyk en die meriete van albei kante kan insien. Ek is nog altyd diplomaties en taktvol. Ek oorreageer selde en kan kalm bly in krisis situasies.

Maar ek is nie myself die afgelope tyd nie. Ek is onrustig. Ek is moeilik. Ek is aggressief.

Ek kan nie my vinger presies daarop sit nie, maar ek vermoed ek het ‘n idee wat aangaan.

Ek sien wat op die oomblik by die universiteite gebeur. Universiteite waarvan ek oor jare deel van was. Waar ons klas gedraf het, geleer het, gegroei het en drooggemaak het. Universiteite wat besig is om te brand. Universiteite wat klasse onbepaald sluit. Universiteite wat duisende, onskuldige studente die reg ontneem om met hul studies voort te gaan.

Oral word eise gestel en wanneer ruggraatlose besture aan die eise voldoen word die eise verander en verhoog. Oral word geëis dat vise-rektore moet bedank, vise-rektore wat onlangs nog gespog het met hul slim planne om transformasie te verseker. Geboue, kunswerke en historiese standbeelde word vernietig en aan die brand gesteek. Menslike ontlasting word in kantore en lesinglokale uitgegooi. Polisiemanne staan en kyk hoe dié dinge gebeur met ‘n non-chalante houding. Wanneer “studente” wel gearresteer word, is dit R800 borgtog en twee weke later word die sake teruggetrek, omdat die eisers dreig om die instansie onregeerbaar te maak indien die sake nie laat vaar word nie.

Oral is politici besig met opruiende toesprake oor grond wat gesteel is en wetgewing word aanvaar wat die afneem van grond wettig maak. Toesprake en uitsprake wat opsweep, verdeel en polariseer. Nie alleen die groepe van wie jy dit in elk geval sou verwag nie, maar ook vanaf die president en sy kaders in verskillende ministeries.

Maar dit gebeur nog altyd. Wat is nou anders?

Ek vermoed dit gaan vir my daaroor dat die eise oor klasgelde, standbeelde wat moet val en Afrikaans as onderrigtaal wat moet verdwyn, alles net rookskerms is. Wat ons nou beleef is ‘n doelgerigte aksie teen my as blanke Afrikaner. ‘n Totale onverdraagsaamheid teenoor alles wat uit die verlede kom. ‘n Miskenning van wie ek is, my taal en my geskiedenis. ‘n Aksie wat skree: “Jy is nie welkom hier nie”. Dis wat my gemoed so omdolwe.

In die situasie sou ‘n mens goeie leierskap van verkose leiers verwag. Politieke-, sake-, gemeenskaps- en godsdiensleiers. Maar die stilte is oorverdowend. Ons is in ‘n totale leierskap vakuum. Almal is so besorg oor dit wat hulle kan verloor as hulle eerlike menings met integriteit sou lug. Ons moet tog net nie ‘n ding op sy naam noem of uitsprake maak wat nie polities korrek is nie. Ons sit dus met niksseggende uitsprake en veroordelings. En die politici wat die vuur aanblaas, verkeer onder die illusie dat hulle die haat en anargie kan beheer en gebruik soos dit hulle pas. As dié kruitvat ontplof gaan niemand wen nie.

Sosiale media blaas die vlamme nog hoër. Kyk ek na die kommentare oor elkeen van die berigte wat op Twitter verskyn, kom ek diep onder die indruk van die effek van ons skoolstelsel oor die afgelope twee dekades. Die vlak van redenasie en debatvoering is nie eens op graad 1 vlak nie. Daar is net onverdraagsaamheid, ons/hulle denke en beledigings. Beslis nie die plek waar oor die land se toekoms gepraat moet word nie. Daar is ook dié wat net wil oorlog maak. Dis diegene wat nog nooit ‘n oorlog beleef het nie. Hulle dink dis soos Playstation. Wat dink die mense sal die gevolg wees as ‘n burgeroorlog sou uitbreek? Wie gaan wen? Wie sal oorbly?

Ek het ‘n vermoede daar is ook ‘n element in van die politieke partye wat voel hulle is verneuk met die skikking wat in die vroeë 90’s bereik is. Hulle het nooit hulle rewolusie gehad soos in die res van Afrika nie. Daarom die doelbewuste poging tot polarisasie en verdeeldheid en om gemoedere op te sweep.

Die aanstigters van links en regs, moet ons altyd in gedagte hou, is die ekstremiste. Klein groepies wat die meeste geraas maak, die meeste media dekking kry (omdat dit sensasie veroorsaak wat koerante verkoop) en wat weet dat die massa in die middel gematig is. Al hoe jy hulle kan mobiliseer en aanhits, is met dit wat ons tans beleef.

Ek is een van daai massa in die middel wat net probeer om ‘n toekoms in hierdie land te bou. Ek is hier gebore, my voorgeslagte ook. Dis waar ek is en waar ek gaan bly. Dis my land. Ek mag hier wees en geen ekstremis sal dit verander nie. Daar is miljoene wat voel net soos ek. Mense soos die jongmense van alle rasse wat elke oggend by die universiteit se hek bymekaar kom en saam bid. Dis die stemme wat meer gehoor moet word.

My antwoord op die e-pos? Ek weet steeds nie. Ek leef maar elke dag met die wete dat God in beheer is van my lewe. Ek doen wat ek kan in my onmiddelike omgewing. Ek probeer goeie verhoudinge bou met almal in my werksomgewing, is vriendelik met almal wat oor my pad kom. Ek lees minder kommentare op sosiale media en verwyder persone van my profiele af wat ekstremisiese sienings preek.

Ek sien humor in meeste dinge wat gebeur. Ek weet ook dat ons nie ons vertroue in die regering, politici en belangrike mense moet plaas nie. Dis net die Here en gewone mense wat die land sal red. Die groot massa in die middel. Dis hulle wat moet saamstaan en die stemme links en regs moet stilmaak, ook by die stembus.

Ek hoop dit gaan goed daar in Engeland, ou maat.

Daar is op die oomblik ‘n paar videos op Facebook en YouTube wat op ‘n baie humoristiese manier die verskil tussen mans en vroue se breine beskryf. Mense soos Mark Gungor wys, net soos vroeër met die baie gewilde Defending the Caveman, dat daar besliste verskille is tussen hoe mans en vroue dink, kommunikeer en redeneer. Die bekende Men are from Mars and Women from Venus, het ook die tema in detail aangeraak.

Dit was vir my tot op hede maar meestal teorie, maar vanoggend het ek dit in al sy glorie in die praktyk beleef.

Ek beplan selde ‘n naweek. Wanneer ons wil gaan kamp of vriende oornooi, gaan daar bietjie beplanning in, maar dis gewoonlik die uitsondering. Ek staan op ‘n Saterdagoggend op, drink ‘n rustige koffie (en bring vir my wederhelfte ‘n koffie in die bed), kyk na die weer buitekant en besluit dan of ek iets dié dag wil vermag. As dit ‘n rowwe week was, is dit glad nie moeilik om te besluit om absoluut niks te doen nie. Sou ek wel so voel, sal ek klein takies om die huis aanpak, die tuin natspuit of as dit nodig raak, my kar weer ‘n slag was. Vanoggend was dit regtig nodig om my kar te was. Ek het die vorige week ongeveer 1800 kilometer se langpad gery en die kar was vol stof, modder en goggas.

Net daar skop die manlike brein in. Ek fokus, trek die kar uit die garage, sleep my ou metaal melkemmer nader, kry die tuinslang gereed en gaan haal die spuitkop wat lekker drukking gee. Alles is gereed om die kar te reining.

“Wil jy nie sommer die oprit en die paadjie na die voordeur afspuit terwyl jy nou besig is nie?” vra vroulief van die kombuis af.

Ek het gister die gras en rante gesny en daar lê nog so paar oorblyfsels op die plaveisel. Ja, ek weet ek het gesê ek sal dit een of ander tyd doen, maar ek nou op ‘n missie om die kar te was. Ek bewaar maar die vrede en onderneem om dit onverwyld te doen.

“Kan die honde maar saam met jou uitgaan, hulle kom nooit voor in die tuin nie?”

My vrou is ‘n toegewyde en ekstreme diere liefhebber en bedryf ‘n honde reddings organisasie in die Wes-Kaap. Gevolglik het ons tans sewe sogenaamde rescues by die huis, plus ‘n besoeker wat blykbaar reeds ‘n huis gekry het maar eers volgende week met die nuwe eienaar versoen sal word. ‘n Groot gros van hulle was ook veronderstel om net tydelike loseerders te wees, maar as hulle eers hier is, raak dit spoedig permanent.

“Hulle snuffel maar net bietjie in die voortuin rond en sal jou nie pla nie”, gaan sy voort.

Ek keer onmiddelik. Uit vorige ervaring weet ek dat dit alles behalwe ‘n rustige gesnuffel gaan wees. Die Golden Retriever sal dadelik aan die blaf gaan vir die bure oorkant se Jack Russell, wat in ‘n kettingreaksie weer die string Spanjoele aan die blaf gaan sit. Een of twee van hulle gaan die vars gesnyde gras beproef en ‘n aandenkinkie daar los. Uiteindelik sal ek die kar se was moet los, soos ‘n Cowboy ‘n round-up moet doen en almal eers terug in die agterplaas kry.

Deel van die vreugde van karwas en tuin natspuit is die feit dat jy glad nie jou brein hoef te gebruik nie. Soos die genoemde videos sê, het mans boksies vir elke ding in hul breine. Maar belangrik, elke boksie het niks met die ander te doen nie. Ons het ook ‘n boksie in ons breine wat absoluut niks in het nie. Dis ons gunsteling boksie. Wanneer ‘n vrou dan sou vra waaraan jy dink, is die antwoord “aan niks”. Hulle verstaan dit glad nie, want alles in ‘n vrou se brein is gekoppel aan alles anders.

Om dus my aandag weg te neem van die karwas, moet ek die niks boksie bêre en ‘n ander een oopmaak om die honde bymekaar te maak. Dis nie waarmee ek besig wil wees nie.

Ek keer dus met nog meer dringendheid, maar sy hoor my nie eens nie.

“Ek sal die kanthekkie vir hulle oopmaak, dan kan hulle in- en uitkom soos hulle wil”, vervolg sy, terwyl ek my emmer met warm water by die wasbak volmaak. Ek gooi wasseep by en loop deur die garage na die kar toe.

Die volgende oomblik lyk dit soos die jaarlike migrasie in die Serengeti toe al agt agter my losgelaat word. Hulle blaf en storm opgewonde hek toe. Die Goldie raak onmiddelik verstrengel in ‘n stuk van die tuinslang en in ‘n poging om los te kom, hardloop hy my emmer vol warm seepwater dat dit daar trek en jy net sponse sien spat. Die een Spaniel staan ook sommer nader om met ‘n spons weg te hardloop, maar kon seker aan my liggaamshouding sien dat dit nie nou ‘n goeie idee sou wees nie. Intussen blaf die res van die span dat hoor en sien vergaan vir ‘n fietsryer wat in die straat verby sukkel.

Om kalm en gesentreerd te bly, tel ek toe maar liewer net die leë emmer op, stap stadig en berekend die huis in en begin dit weer in die opwaskamer volmaak.

Vroulief beskou die uitrukking op my gesig en vra verbaas:

“Hoekom lyk jy so befoeterd?”

Ek wou die voor die hand liggende net begin uitwys, toe is sy al by die deur uit om die koor blaffers te gaan stilmaak. Ons loop mekaar weer in die deur raak wat die garage met die huis verbind. Haar volgende opmerking het die hele teorie pragtig in die praktyk gedemonstreer:

“Jy moet net sê as die honde moet inkom”

‘n Rukkie later is die orde herstel en ek was die kar dat die skuimbolle staan. Een van die spanjoele tjank by die deur om weer uit te kom en ek hoor hoe vroulief vir hom sê:

“Buddy, jy kan nie nou uitgaan nie. Pa is in ‘n bui en hy is lelik met julle”.

Ek kon vir die res van die dag nie weer in my niks boksie inkom nie.

Emile,

Jy word vandag ‘n man. Dit voel vir my heeltemal onwerklik. Kan dit al agtien jaar wees?

Op 1 Julie 1997, om presies 03:30 in die nag, het ek die oproep gekry wat ek die hele dag gevrees het:

“Jou seun is gebore. Hy weeg een kilogram. Hy het ‘n 50/50 kans om te oorleef. Ons bid almal dat hy die nag sal deursien. Daarna is dit net genade. Hy mag dalk sigprobleme hê. Sy longe mag dalk nie reg funksioneer nie. Ons moet maar sien wat gebeur ….”

“Dit gaan onder omstandighede goed met jou vrou. Haar bloeddruk was net te hoog. Die vrugwater het gelek. Ons het die geboorte probeer uitstel, maar dit het nie gehelp nie. Hy wou met alle geweld, op 28 weke, die wêreld sien”.

“Ons wens jy kon hier wees, maar jy moes vandag begin met jou nuwe werk, 1600 km van hier af. Dinge het net nie uitgewerk soos wat dit so noukeurig beplan is nie”.

Ek het jou vir die eerste keer gesien, eers vier dae later. So klein. So, so klein. Jy was deurskynend, asof jou vel nog nie kans gekry het om te vorm nie. Jy het vlak asemgehaal, gekoppel aan ‘n klomp pype. Daar was ‘n frons op jou gesig, asof jy toe reeds besluit het dat jy nie net gaan lê nie. Dat jy die moeilike begin nie maar net gaan aanvaar nie, maar met mening gaan aanvat.

Ek wou jou so graag optel, vasdruk en vir jou sê dat alles gaan uitwerk, dat jy ok gaan wees, dalk meer om myself te oortuig as enige iets anders. Maar ek kon nie aan jou raak nie. Jy het alleen daar in die broeikas gelê. Ek het my duim teen die glas langs jou gehou en gesien dis dikker as jou been. My pinkie was dikker as jou arm. Ek kon my emosies moeilik beheer.

Sewe weke later het ek vir jou en ouma by die lughawe gaan haal. Jy was by die huis! As ons vandag terugkyk was dit waarskynlik ‘n seën dat ons nie geweet het wat alles voorlê nie. Die realiteite van ‘n vroeggebore baba. Jou etes was met ‘n oordrupperjie elke halfuur vir jou gevoer. Jy kon nie meer as dit op ‘n slag eet nie. Die daaglikse refluks, wat later met ‘n operasie reggestel is. Vir die volgende ses jaar het ons byna niks geslaap nie. Jou dag en nag was omgeruil. Jy het toe reeds begin met fisio- en arbeidsterapie. Oogtoetse en gehoortoetse. Neuroloog besoeke. Gereelde besoeke aan ‘n wonderlike pediater, wat ‘n paar jaar later tragies aan kanker oorlede is. Jy het op jou rug begin kruip, iets wat ons gou moes aanspreek. Later het die spraakterapie ook bygekom. En gromits, dertien keer se gromits!

Maar jy was ‘n vegtertjie. Niks sou jou onderkry nie. En die Here was ons genadig. Jy het geen gesondheidsprobleme oorgehou nie.

Jy het met jou skoolloopbaan begin en ons elke dag verstom. Jou prestasies met jou skoolwerk en sport het ons baie trots gemaak en doen dit steeds. Maar alhoewel ons saam met jou dankbaar is vir al die prestasies en toekennings, was dit vir my nog nooit die belangrikste ding nie.

Ek is bo alles, die meeste trots op jou vir die mens wat jy geword het.

Vriendelik, hulpvaardig en liefdevol. Jy leef jou waardes elke dag en is nie skaam om dit, in die era waarin ons vandag lewe, te wys nie. Jy is gedissiplineerd, wat jou nog ver in die lewe gaan neem. Jou onderskeidingsvermoë tussen reg en verkeerd, goed en sleg, aanvaarbaar en nie-aanvaarbaar, is ontwikkel op ‘n vlak wat jou tydgenote jare vooruit is. Jy wys respek vir mense wat dit verdien. Jou gesin is vir jou belangrik en jy het vroeg reeds besef wat prioriteit in die lewe is. Jy pas jou gesondheid op en kyk na jouself. En met al jou prestasies, bly jy nederig, met albei voete stewig op die grond.

Jou toekoms lê oop voor jou. Jy het soveel talent. Glo in jouself. Glo in die feit dat jy tot enige iets instaat is. Dat jy ‘n sukses kan maak van alles wat jy aanpak. Ek en ma sal jou altyd ondersteun en aanmoedig. Bereik jou volle potensiaal. Moenie tevrede wees met enige iets minder nie. Moenie dat teleurstellings en mense wat oor jou pad kom, jou fassinering met die lewe en dinge om jou wegneem nie. Behou jou nuuskierigheid. Hou aan om ‘n individualis te wees; jy was nog nooit net een van die trop nie. Dit is nooit maklik om teen die stroom te dink nie, maar jy het die innerlike krag om dit te doen. Bo alles, behou jou geloof. Die Here het ‘n plan met jou gehad van jou eerste asemteug af.

Leer wat jy kan uit die verlede en droom oor die toekoms, maar moenie in een van die twee lewe nie. Leef in die hede. Waardeer ‘n mooi sonsondergang of ‘n goeie gesprek. Leer uit jou foute, maar moenie jouself heeltyd kasty daaroor nie. Beweeg aan. Streef daarna om wys te word, nie net om oud te word nie. Leef voluit, moenie net bestaan nie. Doen dinge wat jou opgewonde maak, wat jou siel aanraak. Droom groot, maak planne en doen dit dan. Sonder die aksie, is dit net drome.

Vermy negatiewe mense. Hulle steel jou passie en energie. Lag baie, ook vir jouself.

Dankie vir die tye wat ons saam spandeer. Sommer net see toe ry. Die onvergeetlike kampnaweke. Gim toe gaan. Tafelberg uitklim. Die kere wat ons die huis ontwrig met ons gejuig as die Stormers hulle ding doen. Ek ruil dit vir niks.

Nou is jy agtien. Sprei jou vlerke, maar weet daar is altyd ‘n plek vir jou by die huis.

Jy en sussie Chené het my lewe verryk en van my ‘n beter mens gemaak. Ek is julle ewig dankbaar daarvoor. Ek kon nie vir meer gevra het nie.

Liefde

Jou pa.

Ons telefoon het vanoggend uit die bloute begin probleme gee. Krap geluide wat enige poging om ‘n gesprek te voer, heeltemal onmoontlik maak. Dis nou die kere wat jy wel die oproep kan voltooi en die konneksie nie sonder waarskuwing weer ‘n skakeltoon gee nie. Erger nog, dit het ook die effek dat ons die ADSL lyn en WiFi verloor, wat e-pos en besigheids kommunikasie erg affekteer. Die rooter se liggies flikker soos ‘n disko uit die 70’s.

Ek het subtiel vir vroulief voorgestel of sy nie dalk die ou sakie met Telkom wil opneem nie, maar sy het regdeur my planne gesien (niks nuut hier nie) en die apie terstonds vir my teruggegee. Dit het my met geen ander keuse gelaat as om Telkom se hulpnommer te skakel nie. Hulpnommer …hie hie hie, bwaahaahaha.

Ek skakel 10210.

Die spookstem vra of ek ‘n nuwe kliënt of ‘n ou hand is. Druk 1 of 2. Maklik genoeg, ek is mos al jare ‘n slagoffer, skuus kliënt. Vervolgens kry ek keuses of dit oor tegniese sake gaan, rekening navrae is en waarskynlik ‘n hele paar ander keuses, waarna ek nie luister nie, want myne is mos nommer 1. Nou wil die stem weet of ek bel vanaf die nommer wat probleme gee of vanaf ‘n ander nommer. Ek wonder hoeveel mense opsie 1 kies, siende dat dié foon juis die probleemgewer is. Ek kies opsie 2. Nou wil sy weet wat die nege syfer nommer is wat ek wil rapporteer. Maklik genoeg. Ek voel of ek vordering maak.

Die spookstem raak skielik ernstig. Besef ek dat as ek voortgaan met die proses, daar ‘n waarskynlikheid bestaan dat sou dit nie Telkom se fout of probleem wees nie, dit my gaan laat met addisionele kostes? Sy wil verder weet of ek regtig wil voortgaan met die oproep. Sy is so oortuigend dat ek byna die foon neersit. Ek bedink my op die laaste oomblik en besluit om deur te druk. Nou wil sy weet waarheen hulle ‘n verwysingsnommer kan sms wanneer hulle aan die probleem sou aandag gee. Ek verskaf my selfoon nommer.

Net om die erns van die situasie onomwonde by my tuis te bring, waarsku sy my weer oor die moontlike addisionele kostes, sou ek voortgaan met die oproep.

Volgens die stem, met wie ek nou al ‘n goeie verhouding ontwikkel het, kan ek dit nou daar laat en hulle sal ondersoek instel of het ek die keuse om met ‘n konsultant te praat. My vertroue in die gesprek tot dusver is nie watwonders nie en ek kies om met die konsultant te praat. Na ‘n kort twintig minute is ek voor in die tou.

Die konsultant vra waarmee sy kan help. Natuurlik alles in Engels, want Afrikaans is lankal afgeskaf in Telkom. Ek verduidelik van die gekrap en oproepe wat sonder waarskuwing afgesny word en van die internet verbinding en WiFi wat weg is. Haar volgende woorde neem die wind so effens uit my seile: Besef ek dat sou ek voortgaan met die oproep dat daar addisionele kostes mag wees as dit nie hulle fout is nie. Ek besef dit is ‘n wonderlike tegniek om navrae en klagtes te halveer. Ek voel braaf en verklaar dat ek kans sien vir ‘n navraag. Ek voel soos ‘n deelnemer op Who wants to be a millionnaire. Is that your final answer?

Vervolgens wil sy weet wat die nommer van die foon is wat ek wil aanmeld. Uhm, hallo. Hoekom moes ek dit vroeër verskaf? Ek gee die nommer. Het ek ‘n nommer waarheen hulle ‘n sms kan stuur met ‘n verwysingsnommer? Daar is al ‘n waarneembare kaal kol aan die kant van my kop soos ek my hare een vir een uittrek, maar ek verskaf maar weer die nommer.

Sy vra dat ek moet aanhou, dan sal sy die nommer toets. Dit raak stil aan die ander kant, voordat ek kan reageer. En dit bly stil. Minute later praat ek, sê hallo, sing ‘n liedjie, maar geen reaksie. Ek weet nie of ek moet aanhou of van vooraf begin nie. Ek hou nog ‘n paar minute aan. Skielik is daar lewe. Sy rapporteer dat daar beslis fout is met die lyn en dat hulle aandag daaraan sal gee. “Hoe gou”, vra ek. Sy kan nie sê nie. Ek dink aan die Sasol advertensie van die kleintjie in die stootwaentjie, waar die ouma antwoord: “Ag seker nie ver nie”.

Sy wil weet of sy vir my nog iets kan beteken. Ek is nie eens seker of sy op dié versoek vir my iets beteken het nie en sê dis al.

Ons lui af.

Ek kry minute later ‘n sms.

“Dear customer. Fault xxxx has been created for service Id xxxx. Telkom wil endeavour to resolve this within 5 days. Apologies for the inconvenience. Please do not reply to this SMS. Telkom”.

Ek wonder of hulle die fout geskep het. Dis wat die sms beweer. Ek is dankbaar dat hulle gaan poog om dit binne vyf dae op te los. Ek is maar net afhanklik van die lyn vir besigheid en persoonlike doeleindes.

Intussen sien ek die Poskantoor is op sy laaste bene, SAA soek alweer geld by die belasting betaler, Eskom verhoog tariewe om kragstasies te bou wat al moes gewerk het en die SABC gee kort-kort goue handdrukke vir onbevoegde kaders wat die plek verder in die grond in bestuur.

En ek wonder of ons ooit die verrotting sal kan omkeer. Of is ons soos die padda in die water wat geleidelik warmer word; ons aanvaar maar dis hoe dit moet wees. Intussen groei die ekonomie teen 1.4% en ons wonder hoekom.

Ek het intussen agtergekom die Bee Gees se treffer uit die laat 70’s, Tragedy, sinchroniseer perfek met my rooter se disco liggies.

Toeval? Ek dink nie so nie.

Die Bybel maan in Mattheus 6:3 dat wanneer jy iets vir die armes gee, jou linkerhand nie moet weet wat jou regterhand doen nie, bedoelende dat jy nie ‘n ophef daarvan moet maak nie, maar dit eerder in die stilligheid moet doen. Ek het egter hierdie week ‘n heel ander betekenis vir dié spreekwoord ontdek, ‘n baie meer praktiese betekenis.

Ek is soos 90% van die bevolking regshandig en het nog nooit enige waarde daaraan geheg of veel daaroor gedink nie. Todat ek verlede week op kort kennisgewing, moes aantree vir ‘n skouer operasie. Ja, aan my regterskouer. Die dokter het geduldig verduidelik dat ek vir ses weke niks met my arm mag doen nie, daarna vir ‘n verdere ses weke rehabilitasie behandeling moet ontvang om die spiere weer te versterk en dan nog ‘n verdere drie maande waartydens ek steeds nie enige gewig op die spiere mag plaas nie.

Ek het hom die woorde hoor sê, maar het in my binneste reeds besluit dat die raamwerk seker maar net ‘n voorstel is vir kleinserige, klaerige en pieperige mense. Ek sal die hindernis maar vat soos dit kom en sal gou weer op die been wees.

Ek was reg. Dis nou ‘n week later en ek is op die been. Minus ‘n arm. My regterskouer is SEER. Trane in die oë seer. Opkrul in die fetusposisie en verlang na jou ma seer. Enigste probleem is, ek kan nie in die fetusposisie lê nie. Van alle moontlike maniere om te lê, kan ek net een benut. Op my rug. Met ‘n sling. Die woordeboek vertaal sling met hangverband of strop. Strop klink beslis na die beter woord. Ek slaap nou soos ‘n baba. Nee, nie die spreekwoordelike baba nie. ‘n Regte baba, met ander woorde, ek slaap so twee ure, huil ‘n bietjie, slaap weer vir ‘n uur, word wakker ….

Ek moes ook nou leer om alles met my linkerhand te doen. Wat ‘n openbaring! My linkerhand het al die jare lyf weggesteek. Hy het geen idee wat die regterhand al vir meer as vyftig jaar doen nie. Ek kom nou eers agter hoe dom hy is. En hy het dit vir al die jare so goed vir my weggesteek. Ek moet nou eet, tande borsel, hare kam en selfs badkamer gewoontes met die linkerhand uitvoer en hy is totaal onbeholpe.

Reinigings rituele neem ‘n totaal ander dimensie aan. Ek het die eerste aand by die huis,  na die operasie, die bad uitgetoets, aangesien die probleemskouer nog toegeplak en geseël was en ek duidelike instruksies ontvang het dat dit onder geen omstandighede mag nat word nie. Die inklim was geen probleem nie, maar om uit ‘n gesonke bad met een arm te klim, is ‘n ander storie. Wie se simpel idee was dit in elk geval om die bad te sink? Ek kon nie plat sit nie en ek kon nie op my knieë sit nie. Regs van my hang die nuttelose arm teen ‘n 90 grade hoek en is hy in die pad van alles en links van my is die arm wat so grof nalatig was om sy vaardigheids profiel te verbeter toe hy die geleentheid gehad het, dat hy eintlik iewers aangekla behoort te word. Van die tweede dag af, het ek eerder vir die stort gemik.

Soos Sophia in Golden Girls altyd gesê het: “Picture this: Sicily 1934 …”

Ek poog eers om die temperatuur van die twee krane gesinchroniseer te kry. Ons stortkrane het twee stellings: kookwater en suidpool. As dit min of meer leefbaar is, klim ek halfpad in die stort, met so ongemaklike skuins trajek, om die water oor my te kry, maar in dieselfde beweging die regterskouer uit die stortkop se straal te hou. Dan “was” ek my met die dom hand. Intussen word die seer arm teen ‘n 90 grade hoek teen my lyf vasgedruk, want die strop is vir skoonmaak doeleindes op die bed gelos. Wanneer ek, gemeet aan ‘n erg twyfelagtige standaard, min of meer skoon is, is dit tyd vir die hare was proses. Hiervoor word die reeds ongemaklike skuins gradiënt met nog 10 grade aangepas om al die gewraakte areas droog te hou. Baie soos ‘n kameelperd by ‘n watergat, net minder elegant. Ek het ook nou agtergekom my linkerhand kan nie oral afdroog soos die regterhand nie. Ek weet nie hoekom nie, maar dit is net so. Onverklaarbaar.

Teen die tyd dat ek klaar aangetrek het, is ek reg om weer te gaan stort. Hygend hert, wat ‘n missie. Die deodorant word links onderstebo aangewend en dan iewers in die algemene omgewing van die armholte aan die regterkant gespuit. Dis nou die kere wat ek nie die eerste spuit in my oë kry nie. As alles uiteindelik klaar is, bind ek weer die strop vas, tot die volgende keer.

Nodeloos om te sê ek mag nie kar bestuur of met enige tuinaktiwiteite besig wees, soos swembad skoonmaak of grassny nie. Ek het ‘n tuin outjie wat elke tweede week die beddings versorg en blare bymekaar hark. Maar ek sny nog altyd self die gras. Hierdie week moes ek egter die takie aan hom oordra…… en toe agterkom hy het geen idee hoe die randsnyer en grasmasjien werk nie.

Die rante lyk asof een of ander gogga sy intrek in die tuin geneem het. Maar die klassieke deel was toe hy die grassnyer beetgekry het of liewers toe die grasmasjien hom beetgekry het. Ek het een van daai grassnyers waarmee hulle rolbalbane en setperke sny, die rollem tipe. Die masjien is swaar en het gevolglik ‘n koppelaar waarmee hy homself vorentoe laat beweeg. Jy loop eintlik maar net agter die masjien aan en gee rigting. Die tuinman is maar ‘n kleinerige outjie, wat boonop nie kan kommunikeer in enige van ons elf amptelike tale nie. Enige opdrag aan hom, is altyd ‘n uitdaging, maar om die fynere nuanses van ‘n hoogs gevorderde, moderne, tegnologiese enjin met ‘n koppelaar aan hom te verduidelik, selfs met gebaretaal, was bo enige mens se vuurmaakplek. Boonop het hy al weggetrek nog voordat ek iets kon beduie.

Hy het reeds een strook windskeef gesny, of eintlik opgekerf, omdat hy self die masjien probeer stoot het, toe ek vir hom gefluit en probeer wys het hy moet eers stilhou. Ek het tussen die geraas van die enjin deur vir hom met die linkerhand probeer beduie van die koppelaar hefboom.

Hy het instemmend geknik, maar het terugskouend, geen begrip gehad van wat ek bedoel het nie. Hy het die hefboom gegryp en in plaas van om dit geleidelik te trek, het hy voluit gegaan. Die volgende oomblik gaan daai masjien op loop met hom en kies koers na die oorkantste bedding. Hy is heeltemal ontkant gevang en dit het gelyk of hy net so elke derde tree grondvat. Sy eerste besef van wat aan die gebeur is, was toe die grasmasjien reeds die eerste ry Agapanthusse in die bedding afgemaai het. Hy was vir die res van die dag nie dieselfde mens nie. Ek sal die takie volgende keer maar eerder aan Emile oorlaat.

Gelukkig is die dokter sover tevrede met my vordering en is ek op ‘n baie goeie voet (skouer?) met die fisio, wat nogal belangrik is, want sy is in ‘n posisie om my aan erge pyn bloot te stel.

Ek wou by die dokter weet of ek na die operasie sal kan waterski en klavier speel en hy het geen rede gesien waarom dit nie moontlik sou wees nie. Ek dink dis fantasties, want ek kon dit nooit voorheen doen nie.

Verder doen ek maar alles met die linkerhand. Ook die tik van dié storie.

Dis hoog tyd dat die linkerhand sy kant begin bring, want hy het tot nou toe geen idee gehad wat die regterhand doen nie.

Hy lig sy hand meganies en waai vir die kind op die swaai, sonder om notisie te neem. Hy voel hoe die sonskyn oor hom spoel, sien die diepblou lug en hoor die vrolike kindergeluide wat hom omring. Dis tien voor tien op ‘n Dinsdagoggend en die park is besiger as wat hy verwag het.

Afgetrokke beskou hy die toneel voor hom. Jong ma’s met babas in stootwaentjies, kleuters wat mekaar jaag al om die glyplank en ‘n Jack Russell wat uitgelate, saam bokspring. ‘n Vrou op die bankie langs hom voer ‘n ernstige gesprek met iemand op haar foon en is opsigtelik nie gelukkig met wat sy hoor nie.

Sy gedagtes loop wye draaie. Iets aan die toneel wil-wil hom aan ‘n soortgelyke ervaring herrinner. Hy probeer die déjà vu gevoel oproep, maar dit wil net nie duidelik uit sy onderbewussyn na die oppervlak kom nie. Waar was dit …?

‘n Angskreet sny onverwags deur die lug. Iemand skree ‘n kind het geval en is besig om te bloei. Hy is skaars bewus van die geskarrel om hom.

Hy onthou …

Galeshewe, Kimberley,1985. Agt troepe en ‘n drywer op ‘n Buffel. Die korporaal wat wys dat hulle maar sonder hom met die patrollie deur die township moet aangaan. Beduie iets van die kolonel wat hom wil sien. Die drywer wat grinnik en sê nou is hy in bevel. Nou moet julle laaities klou.

Hy onthou die walglike reuk van die nagkar, soos wat die arrogante PF, met ‘n gasmasker op sy gesig, al agter die antieke voertuig aangekruie. Hy onthou die selfvoldane uitdrukking op die soldaat se gesig, sy histeriese gelag vir sy eie briljantheid oor die les wat hy die protesterende civvies geleer het. Hy onthou die kyke van die mense langs die straat. Sommiges vriendelik, ander met ‘n uitdrukking van haat vir die indringers in hulle leefruimte.

Die land is in vlamme. P.W.Botha staan met sy vinger in die lug en sê die onrus sal in die kiem gesmoor word. Pik Botha staan vol bravade voor die VVO en daag hulle uit: “You can do your damnest”. En elke dag in townships deur die land, ry dienspligtiges met drywers in Buffels, sien agtienjariges hoe mense met buitebande oor hulle getrek, aan die brand gesteek word en vertel politici ons op TV, hoe ons reg ons is en hoe verkeerd die hele res van die wêreld is.

Dan onthou hy die park. Of iets wat dalk jare tevore ‘n park was. Die vaal stuk grond, sonder ‘n groenigheid in sig. Die oorblyfsels van ‘n swaai. Die wipplank wat onverklaarbaar heel gebly het. Kinders wat ‘n self geprakseerde sokkerbal rondskop.

Die drywer wat uit die bloute skerp swenk en op die kinders afjaag. Die groter kinders wat, asof hulle dit al voorheen moes doen, die aanstormende voertuig systap en in al die windrigtings laat spaander. Die soldate op die buffel wat lag. ‘n Doodnormale gebeurtenis in ‘n stukkende land.

Met ‘n skok besef die man dat nie al die kinders weggehardloop het nie. In die oop veld staan twee grootoog kleuters, niks ouer as drie of vier jaar nie. Hulle kyk versteen na die reuse, bruin, voertuig. Hy sien hoe die nuuskierigheid oorgaan in paniek, toe die drywer die voertuig in rat sit en vorentoe skiet.

Die man skree vir die drywer om te stop. Hy probeer die drywer se staaldak met sy plathand raakslaan, maar hy is buite bereik. Die Buffel begin in ‘n sirkel om die kinders ry. Eers stadig en toe al vinniger. Al in die rondte. ‘n Grysswart stofwolk styg die lug in. Al die wat die man hoor is die geraas van die enjin en die gelag van die soldate. Hy sien die vrees op die kleuters se gesigte, die bloedstollende angskrete, die stoftrane en vraagtekens in hul oë. Die man sak in sy sitplek neer, sit sy hande oor sy ore en druk onwillekeurig sy kop tussen sy bene in. Die sirkel word al kleiner en kleiner en die enjin geraas onhoudbaar. En toe, so skielik as wat dit begin het, is dit oor.

Hy raak weer van dinge om hom bewus toe iemand vra hoekom hy nie van die Buffel afklim nie. Hy besef hulle is terug in die basis. Hy reageer nie toe iemand anders vra wat met hom aangaan nie. Hy loop toilette toe en gooi al die opgekropte woede en hartseer op. Hy dink nooit weer aan die dag nie.

Hy voel hoe iemand aan sy mou trek. Voor hom staan sy seuntjie. Sy knie is stukkend en ‘n bloedstraal loop teen sy been af. Twee vrouens kyk hom woordeloos aan. Hy vat sy sakdoek en vee die kind se trane van sy gesig af en toe die bloed van sy been af.

Die seuntjie kyk op. “Hoekom lyk pappa so snaaks?” vra hy.

“Dis sommer niks”, sê hy vir die seuntjie.

“Kom ons gaan huis toe. Ma wag seker al vir ons”.